Không gian di sản
Khu di tích Sóc Bom Bo
Sóc của người S'tiêng từng giã gạo nuôi quân năm 1965, cảm hứng cho bài hát "Tiếng chày trên sóc Bom Bo"; di tích quốc gia từ 2025.
Câu chuyện
Sóc Bom Bo là một làng của người S'tiêng ở xã Bom Bo, vùng Bù Đăng thuộc tỉnh Bình Phước cũ, nay thuộc thành phố Đồng Nai. Đường vào sóc rẽ từ ngã ba Minh Hưng trên Quốc lộ 14 theo đường tỉnh 760. Cái tên này quen với nhiều người Việt qua bài hát "Tiếng chày trên sóc Bom Bo" của nhạc sĩ Xuân Hồng, viết năm 1965.
Bài hát kể chuyện có thật. Năm 1963, không chịu vào ấp chiến lược, hơn 100 người trong sóc ban đêm vượt suối vào căn cứ Nửa Lon cạnh suối Đăk Nhau lập sóc mới. Từ năm 1965, sóc là hậu phương trực tiếp của chiến trường Phước Long - Đồng Xoài: ban ngày lên rẫy, ban đêm giã gạo nuôi quân, có đợt 3 ngày đêm giã được 5 tấn gạo. Năm 1989 bà con trở về lập lại sóc ở chốn cũ. Ngày 9/9/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử Sóc Bom Bo là di tích quốc gia; trước đó ít tháng, tập quán giã gạo bằng chày tay của người S'tiêng và M'nông được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Nơi khách thường đến là Khu Bảo tồn văn hóa dân tộc S'tiêng, gồm nhà đón tiếp, nhà sinh hoạt cộng đồng, nhà nghỉ, nơi trưng bày cồng chiêng, đàn đá và sân lễ hội. Ở đây có tái hiện cảnh giã gạo nuôi quân, trình diễn cồng chiêng, và phục dựng lễ hội kết bạn cộng đồng. Theo báo chí năm 2026, di tích lưu giữ hơn 100 hiện vật như hoa tai ngà voi, vòng đồng, cồng chiêng; ba nghề đan lát, dệt thổ cẩm, ủ rượu cần vẫn có khoảng 40 người làm và truyền dạy.
Cần nói thẳng: phần lớn những gì bạn xem là trình diễn và phục dựng cho khách, không phải sinh hoạt thường ngày. Lịch trình diễn, giờ mở cửa và giá vé chưa có công bố chính thức, nên bạn hỏi chính quyền xã hoặc ngành văn hóa địa phương trước khi đi, nhất là nếu muốn xem giã gạo hay cồng chiêng.
Sóc Bom Bo là nơi đồng bào đang sống, không phải khu trưng bày. Xin phép trước khi chụp ảnh người dân hay bước vào nhà, không tự ý đánh cồng chiêng hay chạm vào hiện vật. Lễ hội phục dựng cho khách khác với nghi lễ riêng của gia đình, dòng họ; khi không được mời thì không tham dự.
Điểm này hợp với người muốn hiểu lịch sử kháng chiến ở miền Đông Nam Bộ qua một cộng đồng cụ thể, và với các đoàn học sinh, cựu chiến binh. Nếu bạn chỉ tìm cảnh quan thiên nhiên, Vườn quốc gia Bù Gia Mập cùng vùng Bình Phước cũ có rừng và tuyến đi bộ, lại có nhà dài S'tiêng ở khu hành chính của vườn.
Có gì để trải nghiệm
- Tham quan Khu Bảo tồn văn hóa dân tộc S'tiêng
- Xem tái hiện giã gạo, cồng chiêng
- Tìm hiểu lịch sử kháng chiến
- Du lịch cộng đồng
Từ khóa