Bỏ qua, đến nội dung chính
Localis

Không gian di sản

Thất Phủ Cổ Miếu (Chùa Ông)

Miếu thờ Quan Thánh Đế Quân do người Hoa bảy phủ dựng năm 1684 bên sông Đồng Nai, nơi diễn ra lễ hội Chùa Ông mỗi tháng Giêng âm lịch.

Trấn Biên, Đồng Nai

Câu chuyện

Nằm bên bờ sông Đồng Nai ở khu phố Nhị Hòa, cù lao Phố, Thất Phủ Cổ Miếu là tên chữ của nơi người Biên Hòa quen gọi là chùa Ông. Dù gọi là chùa, đây là miếu thờ Quan Thánh Đế Quân (Quan Công), trước kia gọi là miếu Quan Đế, do cộng đồng người Hoa lập.

Miếu được khai tạo năm 1684, vài năm sau khi tướng người Hoa Trần Thượng Xuyên xin thần phục chúa Nguyễn và đưa di dân đến cù lao Phố lập nghiệp. Tên "Thất Phủ" ghi lại việc người Hoa thuộc bảy phủ Phúc Châu, Chương Châu, Tuyền Châu, Quảng Châu, Triều Châu, Quỳnh Châu và Ninh Ba cùng góp dựng. Cổng thông tin phường Trấn Biên và nhiều báo gọi đây là ngôi chùa Hoa có niên đại sớm nhất Nam Bộ. Miếu là di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia; phần lớn nguồn ghi năm xếp hạng 2001, một số báo ghi 1989.

Miếu theo lối "tứ hợp viện" của người Hoa, gồm tiền điện, phương đình và chính điện nối thành khối khép kín. Trước cổng là cây si cổ thụ và cặp rồng chầu mặt trời tạc bằng đá Bửu Long, làng nghề đá hơn 300 năm tuổi của Biên Hòa. Trên mái là phù điêu gốm kể điển tích; bên trong là bao lam, hoành phi, câu đối sơn son thếp vàng. Hội Văn học Nghệ thuật Đồng Nai ghi các lần trùng tu năm 1743, 1817, 1894 và đợt lớn nhất 2009–2010; qua các lần đó, phần gỗ, đá vẫn được giữ lại.

Chính điện thờ Quan Thánh Đế Quân; ban trị sự cho biết miếu còn thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu và một số vị khác. Lễ lớn trong năm là lễ hội Chùa Ông từ mùng 9 đến 13 tháng Giêng âm lịch, được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tháng 11/2023, di sản phi vật thể quốc gia đầu tiên của Đồng Nai. Điểm nhấn là lễ nghinh thần mùng 10 diễu hành qua các phố quanh chợ Biên Hòa và đêm thả hoa đăng trên sông trước miếu.

Ngày thường, miếu đông người vào cuối tuần, ngày rằm và mấy ngày đầu năm, khi người dân đến dâng hương. Mùa lễ hội có hàng nghìn người dự, nên nếu cần không gian yên tĩnh để xem kiến trúc, hãy tránh mấy ngày này. Giờ mở cửa, quy định chụp ảnh và thu phí chưa có công bố chính thức.

Đây là nơi thờ tự đang hoạt động của cộng đồng Hoa, Việt. Ăn mặc kín đáo, không cản lối người dâng hương, không chụp cận mặt người đang khấn khi chưa hỏi. Các nghi lễ tế, rước kiệu trong lễ hội do ban tổ chức và các hội quán người Hoa thực hiện; khách dự bằng cách đứng xem, không chen vào đoàn rước. Lễ hội Chùa Ông được ban tổ chức duy trì không đốt vàng mã, không rải tiền lẻ.

Chùa Ông hợp với người muốn hiểu lịch sử người Hoa ở Nam Bộ, người thích chạm khắc gốm, đá của thợ Biên Hòa, và người đến đúng dịp tháng Giêng. Muốn xem thêm dấu ấn của Trần Thượng Xuyên, bạn có thể đến đình Tân Lân, nơi thờ ông, cũng là di tích quốc gia do phường Trấn Biên quản lý; còn chùa Đại Giác cùng khu phố cho thấy lớp di tích Phật giáo Việt trên cùng cù lao.

Có gì để trải nghiệm

  • Viếng miếu, xem kiến trúc tứ hợp viện
  • Xem rồng đá Bửu Long, phù điêu gốm trên mái
  • Dự lễ hội Chùa Ông mùng 9–13 tháng Giêng
  • Xem lễ nghinh thần và thả hoa đăng
  • Quét mã QR Trấn Biên GO xem thuyết minh

Từ khóa

  • miếu người Hoa
  • Quan Thánh Đế Quân
  • di tích quốc gia
  • lễ hội Chùa Ông
  • cù lao Phố
  • Biên Hòa