Lễ hội
Lễ giỗ Bà Phi Yến
Lễ giỗ tháng Mười âm lịch ở An Sơn Miếu, di sản phi vật thể quốc gia của Côn Đảo
Câu chuyện
Mỗi năm, vào ngày 18 tháng 10 âm lịch, người dân Côn Đảo tổ chức lễ giỗ Bà Phi Yến rất long trọng tại An Sơn Miếu - ngôi miếu nhỏ nằm cạnh hồ An Hải, cách trung tâm Côn Đảo khoảng 2 km về phía tây nam. Lễ hội truyền thống diễn ra trong hai ngày 17 và 18 tháng 10 âm lịch, và là dịp lớn nhất trong năm của ngôi miếu này.
Năm 2022, lễ giỗ Bà Phi Yến được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, vào ngày 9/4 - di sản phi vật thể đầu tiên của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu khi đó. Bản thân di tích An Sơn Miếu đã được UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh từ ngày 18/4/2007, theo Quyết định số 1442/QĐ-UBND.
Miếu thờ Bà Phi Yến, thứ phi của Chúa Nguyễn Phúc Ánh (Nguyễn Ánh), tục gọi là bà Lê Thị Răm; cùng thờ quan Đô Đốc Ngọc Lân, một vị quan trung thần đối với Bà và Hoàng tử Hội An - con của Bà và Vua, tục gọi là Hoàng tử Cải. Câu chuyện được lưu truyền ở đảo kể rằng Bà đã dám can ngăn Vua chuyện nhờ sức mạnh của người ngoài để giải quyết vấn đề trong nhà, và vì lời khuyên ấy mà bị giam vào một hang đá trên hòn đảo hoang vắng phía tây nam quần đảo - Hòn Bà ngày nay. Tương truyền Bà được hai con vật trung thành là Hắc hổ và Vượn bạch cứu đưa về làng Cỏ Ống. Đây là truyền thuyết dân gian, không phải sử liệu, và chính các ấn phẩm của địa phương cũng kể ở mức "tương truyền".
Rằm tháng Mười năm Ất Tỵ 1785, dân làng An Hải mời Bà từ làng Cỏ Ống về dự lễ đàn chay. Tương truyền Bà qua đời trong đêm hôm đó, khi giữ trọn danh tiết của mình. Để ghi nhớ công ơn và đức độ của Bà, dân làng đã lập miếu thờ và lấy ngày này làm ngày giỗ Bà hằng năm. Ngôi miếu hiện nay được xây dựng năm 1958; lễ giỗ thể hiện tấm lòng thành kính của người dân Côn Đảo, đồng thời lưu giữ những giá trị văn hóa của di tích.
Kỳ lễ gần nhất, lần thứ 240, diễn ra từ ngày 5 đến 7/12/2025, tức 16 đến 18 tháng 10 âm lịch. Phần lễ có lễ Mộc dục - tắm tượng và thay y phục cho tượng Bà, làm vào tối trước - lễ rước linh vị Hoàng tử Hội An, rồi lễ tế chính vào sáng ngày 18 tháng 10 âm lịch; sau lễ có tiệc chay miễn phí. Phần hội có đoàn rước, hội thi làm bánh dân gian, hội thi cắm hoa, kéo co, múa lân và chương trình nghệ thuật về cuộc đời Bà. Miếu mở cửa hằng ngày 7h00 – 19h00 theo cổng du lịch của đặc khu Côn Đảo, nên ngoài dịp giỗ bạn vẫn ghé được.
An Sơn Miếu nằm trên tuyến tham quan quen thuộc của Côn Đảo: từ trung tâm đi theo đường Võ Thị Sáu, rồi theo con đường ven núi đến viếng miếu; chỉ một đoạn ngắn nữa là tới chùa Núi Một (Vân Sơn Tự). Nếu bạn đến đúng dịp giỗ, hãy chuẩn bị tinh thần là nơi này rất đông người địa phương - ăn mặc kín đáo, nhường lối cho người đang hành lễ, và hỏi trước khi chụp ảnh cận cảnh.
Có gì để trải nghiệm
- Dâng hương tại An Sơn Miếu
- Dự lễ giỗ Bà Phi Yến, chính giỗ ngày 18 tháng 10 âm lịch
- Xem lễ Mộc dục và lễ rước linh vị Hoàng tử Hội An trong kỳ lễ
- Dự tiệc chay sau lễ giỗ chính
- Tham quan ngôi miếu và khuôn viên cạnh hồ An Hải
- Kết hợp viếng chùa Núi Một (Vân Sơn Tự) gần đó
Từ khóa