Bỏ qua, đến nội dung chính
Localis

Không gian di sản

Đông Đô Quảng Hội

Hội quán của thương nhân người Hoa ở Phố Hiến hạ, các nguồn ghi dựng năm 1590, thờ Tam Thánh và đi liền với Thiên Hậu Cung trên đường Phố Hiến.

Hồng Châu, Hưng Yên

Câu chuyện

Đông Đô Quảng Hội nằm trên đường Phố Hiến, khu phố Mậu Dương, phường Hồng Châu, tỉnh Hưng Yên, đúng vào trung tâm Phố Hiến hạ xưa. Đây là hội quán của thương nhân người Hoa ở thương cảng Phố Hiến, đi liền với Thiên Hậu Cung ở ngay bên trái. Hồ sơ di tích gọi chung hai công trình là "Đông Đô Quảng Hội - Thiên Hậu Cung", một trong 16 di tích hợp thành Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến.

Các nguồn của tỉnh và Cục Di sản văn hóa đều ghi hội quán được dựng năm 1590, do 14 dòng họ người Hoa cùng dân Phố Hiến góp sức. Đồ tế tự và vật liệu được chở bằng đường biển từ ba tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Phúc Kiến sang. Ở thế kỷ XVI, XVII, đây là nơi thương nhân nước ngoài, chủ yếu là người Hoa, họp bàn mua bán, định giá hàng hóa. Hội quán cũng là nơi thờ Tam Thánh: Thần Thái Y làm thuốc cứu người, Thần Hoa Quang dạy các nghề thủ công, Thần Nông dạy làm ruộng, chăn nuôi.

Thiên Hậu Cung bên cạnh thờ bà Lâm Tức Mặc, người làng Bồ Điền, tỉnh Phúc Kiến, được người Phúc Kiến tôn làm thần hàng hải, thời Minh phong là Thiên Hậu. Đừng nhầm với đền Thiên Hậu trên đường Trưng Trắc, phường Phố Hiến: đó là một di tích khác của khu Phố Hiến, cũng thờ bà.

Vào thăm, bạn gặp trước tiên nghi môn lợp ngói vẩy cá, phía trên cửa có bức đại tự "Đông Đô Quảng Hội". Tiếp đến là tiền tế rồi hậu cung ba gian, cột cái kê trên chân tảng đá thắt cổ bồng; cửa hậu cung chạm tùng, chim, hươu, nai, đố cửa chạm phượng múa, ngựa phi. Ở Thiên Hậu Cung, hai bộ vì hồi của hậu cung đặt trên lưng bốn con lân gỗ quay mặt ra ngoài. Hiện vật còn giữ gồm bát hương đá thời Nguyễn, bốn tấm bia đá, một nậm rượu thời Lê và một bát hương sứ thời Càn Long.

Nên biết trước rằng phần lớn những gì bạn thấy là công trình dựng lại. Khu thờ chính được phục dựng trên nền móng cũ; tòa tiền tế của Thiên Hậu Cung từng đổ nát, đến năm 1975 các dòng họ Hoàng, Tiết, Ôn cùng dân địa phương mới dựng lại theo lối cổ Trung Hoa. Trang du lịch của tỉnh viết của hội quán ban đầu nay chỉ còn tòa hậu cung thờ Tam Thánh. Năm 2024, một phóng viên Người Lao Động đến đây nhận xét rằng các bảng giới thiệu chủ yếu nói về đền chùa, chưa có bảng nào kể chuyện người Hoa ở Phố Hiến ngay tại hội quán, nên khách khó hình dung thương cảng xưa. Giá vé và giờ mở cửa chưa có công bố chính thức.

Lễ ở đây theo âm lịch: ngày 23 tháng 3 và mồng 9 tháng 9 là ngày sinh, ngày hóa của Thiên Hậu, mồng 10 tháng 10 là lễ đản Tam Thánh.

Nơi này vẫn là chỗ thờ tự của cộng đồng, nên ăn mặc kín đáo và hỏi trước khi chụp ban thờ. Hội quán hợp với người muốn hiểu vai trò của thương nhân người Hoa ở Phố Hiến, và tiện ghép với đình Hiến, chùa Hiến cách đó chưa đầy 100 m. Nếu bạn muốn xem một ngôi đền người Hoa nhiều hạng mục hơn, hãy đến đền Thiên Hậu trên đường Trưng Trắc.

Có gì để trải nghiệm

  • Tham quan hội quán và nơi thờ Tam Thánh
  • Thăm Thiên Hậu Cung thờ bà Lâm Tức Mặc
  • Xem chạm khắc gỗ phong cách Trung Hoa ở hậu cung
  • Dự lễ 23 tháng 3, mồng 9 tháng 9, mồng 10 tháng 10 âm lịch

Từ khóa

  • hội quán
  • người Hoa Phố Hiến
  • Thiên Hậu Cung
  • Khu di tích Phố Hiến
  • phường Hồng Châu
  • Hưng Yên