Khu lưu niệm Tô Hiệu nằm ở thôn Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên, thuộc vùng Văn Giang cũ. Đây là quê của Tô Hiệu, người cộng sản gắn với cây đào trong Nhà tù Sơn La, và cũng là làng của nhà văn Nguyễn Công Hoan, họa sĩ Tô Ngọc Vân.

Tô Hiệu sinh năm 1912, là con út trong một gia đình nho học nghèo họ Tô. Mới 14 tuổi ông đã tham gia bãi khóa, để tang cụ Phan Châu Trinh và bị đuổi học. Năm 1930 ông bị kết án 4 năm tù, đày ra Côn Đảo; mãn hạn lại bị quản thúc ngay tại làng Xuân Cầu. Những năm 1938–1939, ông phụ trách liên khu B kiêm Bí thư Thành ủy Hải Phòng. Cuối năm 1939 ông bị bắt lần nữa, đày lên Sơn La, làm bí thư chi bộ nhà tù và mất ngày 7/3/1944, khi mới 32 tuổi.

Theo Báo Hưng Yên, Nhà tưởng niệm liệt sĩ Tô Hiệu được Tỉnh ủy, UBND tỉnh cùng gia tộc họ Tô và thôn Xuân Cầu xây năm 2000, chung khuôn viên hơn 700 m2 với Đốc Nam Tô Thị Từ Đường, tức nhà thờ họ Tô. Năm 2012 gia đình nâng cấp, sửa chữa; năm 2014 xây thêm nhà đón tiếp. Khu lưu niệm được xếp hạng di tích quốc gia theo Quyết định số 3080/QĐ-BVHTTDL ngày 27/10/2020; bằng xếp hạng trao ngày 6/3/2022.

Ngôi nhà tưởng niệm không lớn. Báo Sơn La ghi nhà rộng chừng 40 m2, nơi gia đình sắp xếp, trưng bày các kỷ vật về những chặng đường hoạt động của ông. Năm 2022, khách còn được xem một mô hình Nhà tù Sơn La đặt tại đây. Ngoài sân có đào: Báo Hưng Yên từng viết cành đào mang về từ Sơn La nở hoa ở làng Xuân Cầu, và năm 2022 các đại biểu trồng thêm một cây đào trong khuôn viên.

Dịp ngày mất 7/3, nơi này có lễ dâng hương của tỉnh, của đoàn Sơn La, và lễ trao học bổng Tô Hiệu cho học sinh nghèo; năm 2026 lễ trao diễn ra sáng 6/3.

Cần biết trước: đây là một khu nhỏ trong làng, gắn liền với nhà thờ họ và có thân nhân liệt sĩ chăm nom, không phải bảo tàng lớn. Giá vé, giờ mở cửa chưa có công bố chính thức; bạn nên liên hệ xã hoặc gia đình trước khi đến, nhất là khi đi đoàn.

Vì khu lưu niệm chung khuôn viên với từ đường họ Tô, bạn ăn mặc chỉnh tề, xin phép trước khi vào từ đường và trước khi chụp ban thờ, kỷ vật.

Nơi này hợp với người quan tâm lịch sử nhà tù thực dân, đoàn học sinh, người đi tìm hiểu làng khoa bảng Xuân Cầu. Nếu bạn muốn thấy tận nơi cây đào Tô Hiệu và xà lim nơi ông bị giam, điểm cần đến là Nhà tù Sơn La.