Không gian di sản
Đền Nghĩa Đô
Đền thờ Chúa Bầu của người Tày Nghĩa Đô, di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh, nơi diễn ra lễ hội ngày 14/7 âm lịch
Câu chuyện
Đền Nghĩa Đô nằm ven cánh đồng Pác Khuổi, thôn Nà Đình, xã Nghĩa Đô, vùng lòng chảo của người Tày cách Phố Ràng hơn 30 km theo Quốc lộ 279. Đền gắn với chính cái tên Nghĩa Đô: theo sách giới thiệu của địa phương, vùng đất này xưa gọi là Mường Luông, Mường Khuông; người Mường Khuông lên xin chân nhang đền Trung Đô ở vùng Bắc Hà về thờ, và ngày khánh thành đền cũng là ngày mường đổi tên thành Nghĩa Đô.
Năm khánh thành đền chưa thống nhất. Sách giới thiệu Nghĩa Đô ghi ngày 14/7/1950 âm lịch; Báo Lào Cai năm 2023 ghi năm 1850. Ngày 14/7 âm lịch về sau thành ngày lễ hội hằng năm của đền.
Đền thờ các Chúa Bầu. Báo chí tỉnh và trung ương ghi đó là hai anh em Vũ Văn Uyên, Vũ Văn Mật cùng các tướng công họ Vũ và tướng lĩnh trong vùng. Sách giới thiệu của địa phương ở hai trang ghi khác nhau: một trang ghi Chúa Bầu Vũ Văn Uyên, Vũ Văn Mật, Đức Tả, Đức Hữu; trang khác ghi Vũ Công Mật, Vũ Công Kỳ, Vũ Công Ứng và tướng người Tày Hoàng Vẩy Thùng. Năm 2016, UBND tỉnh xếp hạng đền là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.
Dịp đông người nhất là Lễ hội Đền Nghĩa Đô ngày 14/7 âm lịch, năm 2026 rơi vào ngày 26/8 dương lịch. Phần lễ có dâng hương, rước kiệu, rước trâu vào đền; phần hội có trò chơi dân gian, thi đấu thể thao dân tộc, thi ẩm thực. Mùa thu, sau Lễ hội Cốm, người dân mang cốm mới vào dâng đền. Ngoài các dịp này, chưa có công bố về giờ mở cửa hay người trông đền đón khách.
Đường vào Nghĩa Đô theo Quốc lộ 279 hay sạt lở trong mùa mưa; mùa mưa 2025 đoạn Phố Ràng - Nghĩa Đô có gần 10 điểm sạt. Lễ hội tháng 7 âm lịch lại rơi vào mùa mưa, nên xem tình hình đường trước khi đi.
Đền là nơi thờ tự đang được cộng đồng dùng. Ăn mặc kín đáo, giữ yên lặng trong đền. Khi dự lễ hội, đứng ở chỗ dành cho người xem, không chen vào đoàn rước và hỏi ban tổ chức trước khi chụp ảnh nghi lễ.
Đền hợp với người muốn hiểu lịch sử tên đất Nghĩa Đô hoặc canh đúng dịp lễ hội. Nếu bạn đến ngoài mùa lễ, thời gian dành cho các thôn nhà sàn của người Tày Nghĩa Đô, ở lại homestay và xem nghề đan lát, sẽ cho bạn nhiều hơn.
Có gì để trải nghiệm
- Tham quan đền
- Dâng hương
- Dự lễ hội ngày 14/7 âm lịch
Từ khóa