Đèo Ô Quy Hồ là đoạn quốc lộ 4D vượt dãy Hoàng Liên Sơn, bắt đầu từ Sa Pa (Lào Cai) và kết thúc ở ngã ba Tam Đường (Lai Châu). Đèo dài khoảng 50 km: báo năm 2013 ghi gần 50 km, cẩm nang năm 2024 ghi hơn 50 km; khoảng một phần ba nằm phía Lào Cai, hai phần ba phía Lai Châu. Đỉnh đèo cao hơn 2.000 m, là ranh giới hai tỉnh, người địa phương gọi là Cổng Trời.

Đèo còn có tên đèo Hoàng Liên Sơn, và đèo Mây vì quanh năm mây mù, kể cả mùa hè. Tên Ô Quy Hồ theo tiếng kêu của loài chim cùng tên; tương truyền gắn với chuyện tình trắc trở của một đôi trai gái, người con gái hóa thành chim. Năm 2013, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (một tổ chức tư nhân) ghi nhận Ô Quy Hồ là đèo dài nhất Việt Nam. Báo chí và tên phường cũ của Sa Pa dùng cả cách viết "Ô Quy Hồ" lẫn "Ô Quý Hồ".

Từ trung tâm phường Sa Pa, đường đèo đi qua Hàm Rồng, thác Bạc, Trạm Tôn, nơi có lối vào vườn quốc gia Hoàng Liên và đường mòn khoảng 1,5 km đến thác Tình Yêu. Trên đèo có các điểm dừng ngắm biển mây và hoàng hôn. Ngay đỉnh đèo phía Lai Châu là Khu du lịch Cổng trời Ô Quy Hồ, cách Sa Pa khoảng 15 km, có chùa Ô Quy Hồ Tự, nhà hàng, cà phê và chỗ nghỉ.

Cần biết trước: đây là đường đèo có nhiều dốc dài, cua gắt, sương mù dày và hay sạt lở. Tối 29/9/2025, đất đá sạt xuống đoạn đèo thuộc phường Sa Pa cuốn nhiều xe; chính quyền phải cấm toàn bộ xe đi Lai Châu. Tháng 6/2026, lực lượng chức năng thống kê quốc lộ 4D có 25 điểm nguy cơ sạt lở, 9 điểm nguy cơ cao, tập trung ở khu vực đèo Ô Quý Hồ và xã Tả Phìn.

Mùa đông, mặt đường có thể đóng băng: ngày 11/1/2021 nhiều xe trượt trên đèo, phải dựng rào hạn chế lưu thông; chiều 26/1/2025 đỉnh đèo có mưa tuyết. Cảnh sát giao thông khuyên giảm tốc độ, bật đèn chiếu gần và đèn sương mù, xuống dốc về số thấp, không rà phanh liên tục, không dừng đỗ lâu dưới chân taluy cao. Khi có tuyết hoặc băng, nên hoãn chuyến; khi mưa lớn, xem thông báo phân luồng trước khi đi.

Chụp ảnh ở điểm dừng có bãi đỗ, không dừng xe giữa cua để chụp. Khi vào chùa ở đỉnh đèo, ăn mặc kín đáo và giữ yên lặng.

Ô Quy Hồ hợp với người đi xe có kinh nghiệm đường đèo hoặc đi xe khách tuyến Sa Pa - Lai Châu, muốn ngắm biển mây mà không phải leo núi. Nếu muốn đứng hẳn trên đỉnh cao nhất dãy Hoàng Liên Sơn, Fansipan cách Sa Pa khoảng 9 km, lên bằng cáp treo hoặc leo bộ có giấy phép. Nếu thích đèo gắn với ruộng bậc thang và dù lượn, đèo Khau Phạ trên quốc lộ 32 là lựa chọn khác.