Lễ hội
Hội Xuân mừng Năm mới
Hội vui xuân của người Tày Nghĩa Đô từ mùng 1 Tết và các buổi chiều tháng Giêng, với đánh yến, ném còn, đánh quay trên bãi chung của bản
Câu chuyện
Hội Xuân mừng Năm mới là những buổi chiều tháng Giêng người Tày ở xã Nghĩa Đô, tỉnh Lào Cai, kéo nhau ra bãi đất bằng giữa bản hay ra cánh đồng để chơi. Đây là hội của chính người dân chứ không phải một chương trình biểu diễn: người các thôn gặp nhau, đánh yến, ném còn, bắn nỏ, đánh quay, có nhóm chơi đến khi trời tối không nhìn rõ mặt người mới tan.
Ngày mở hội được ghi khác nhau. Sách giới thiệu Nghĩa Đô của địa phương ghi lễ hội chính vào chiều mùng 1 Tết do thôn trung tâm chủ trì, sau đó các buổi chiều cả tháng Giêng đều vui xuân. Báo Lào Cai năm 2020 kể mùng 1 người chủ nhà là nam ở nhà, mùng 2 người chủ nhà là nữ ở nhà, những người còn lại ra bãi chơi. Bài năm 2024 của Báo Lào Cai và bài của VOV năm 2026 lại ghi người Tày ra bãi vui chơi từ mùng 3 Tết, sau khi cúng gia tiên và thăm người thân.
Trò đặc trưng nhất là đánh yến. Phụ nữ lên rừng lấy lá dứa làm đế, cắm lông gà vào ống tre thành quả yến. Theo Báo Lào Cai, mỗi người mang hai quả: một quả bay gần để trò chuyện, một quả bay xa để chơi theo đội. Trai gái, người trẻ, người trung tuổi chia nhóm đánh qua lại bằng lòng bàn tay, đội nào để yến rơi là thua; cuộc chơi lặp lại mỗi chiều cho đến hết ngày 25 tháng Giêng. Ném còn thì dựng cây nêu tre cao 15 đến 20 m, trên đỉnh có vòng còn dán giấy màu, ai ném thủng giấy là thắng.
Người Tày bên dòng Nậm Luông quan niệm trong hội năm mới phải ra sân chơi ít nhất một lần thì cả năm mới khỏe mạnh.
Cần biết trước: chưa có chương trình Hội Xuân cấp xã nào được công bố cho các năm 2024 đến 2026, cũng chưa có công bố về địa điểm cố định hay "thôn trung tâm" nào chủ trì. Nếu định đi dịp Tết, hãy hỏi chủ homestay hội họp ở bãi nào, từ ngày nào. Ngày dương lịch của Tết đổi theo từng năm. Đường vào xã theo Quốc lộ 279, cách Phố Ràng hơn 30 km.
Tết là dịp của gia đình. VOV ghi người Tày ở Lào Cai kiêng sang nhà người khác sáng mùng 1, trừ khi được mời xông nhà, nên đừng tự ý ghé nhà dân những ngày đầu năm. Đánh yến vốn là trò giao duyên, cách chơi có những quy ước riêng giữa trai và gái; khách nên đứng xem và chỉ vào chơi khi được mời.
Hội Xuân hợp với người đã có chỗ ở Nghĩa Đô dịp Tết và muốn thấy một cộng đồng vui chơi với nhau hơn là xem biểu diễn. Nếu bạn muốn một ngày hội có chương trình rõ ràng, Hội Xuống Đồng của xã năm 2026 tổ chức ngày 08/3 ở thôn Mường Kem, cũng trong tháng Giêng âm lịch, có ném còn, bắn nỏ, đánh quay cho khách thử.
Có gì để trải nghiệm
- Xem và chơi đánh yến, ném còn
- Vui xuân cùng người dân các thôn
Từ khóa