Bỏ qua, đến nội dung chính
Localis

Không gian di sản

Di tích văn hóa Chămpa ở Quảng Bình cũ

Các lũy thành và mộ vò Chăm rải rác ở Bố Trạch, Lệ Thủy, Quảng Trạch cũ, dấu tích vùng biên Chămpa xưa.

Quảng Trị

Câu chuyện

Vùng Quảng Bình cũ, nay là nửa phía bắc tỉnh Quảng Trị, từng là đất của Lâm Ấp và Chămpa trong nhiều thế kỷ. Theo Báo Quảng Bình, dấu tích tháp ở đây chỉ còn rất mờ nhạt; thứ còn lại chủ yếu là thành đất, lũy đá, khu mộ vò và giếng cổ nằm giữa ruộng, vườn và làng. Đây là một cụm di tích rải rác, không phải một điểm tham quan có cổng.

Hai công trình được nhắc nhiều nhất là thành Khu Túc và lũy Hoàn Vương. Thành Khu Túc, còn gọi thành Kẻ Hạ, thành Lồi, nằm giữa cánh đồng làng Cao Lao Hạ, cách sông Gianh khoảng 1 km về phía nam. Theo bài nghiên cứu đăng trên Báo Quảng Bình năm 2015, thành hình chữ nhật 179 m x 249 m, tường đất cao trung bình còn 1,7 m, chân kè đá ong và gạch Chăm, bao quanh là hào rộng gần 30 m đang bị lấp dần. Bài viết dẫn sách Tấn thư: năm 347 vua Lâm Ấp Phạm Văn đòi lấy Hoành Sơn làm ranh giới, và cho rằng thành Khu Túc được bắt đầu xây từ đó.

Lũy Hoành Sơn, sách Đại Nam nhất thống chí gọi là lũy Hoàn Vương, là lũy xếp đá chạy theo dãy Hoành Sơn qua các làng Vân Tập, Phù Lưu. Lũy đã đứt từng đoạn nhưng vẫn kéo dài hàng chục km, có đoạn cao 3 đến 4 m. Ở phía nam, thành Nhà Ngo (Ninh Viễn thành) bên sông Kiến Giang rộng khoảng 500 m x 300 m, nhưng mặt thành nay đã thành nhà ở và vườn của dân.

Nói thẳng: không có biển chỉ dẫn, không có thuyết minh, không có quầy vé, và phần lớn dấu tích chỉ là những gò đất, bờ đá mà mắt thường khó nhận ra nếu không có người dẫn. Bạn nên liên hệ trước với cán bộ văn hóa xã hoặc Bảo tàng tỉnh Quảng Trị để xác định vị trí.

Nhiều điểm nằm trong đất canh tác, vườn nhà và khu mộ táng. Không tự ý vào vườn, không đào bới, không nhặt gạch, gốm; mộ vò là nơi táng tro cốt người xưa, cần được tôn trọng như mọi khu mộ.

Cụm di tích hợp với người nghiên cứu khảo cổ, lịch sử Chămpa và sinh viên chuyên ngành. Nếu bạn muốn xem hiện vật Chămpa trong không gian có trưng bày, Bảo tàng tỉnh Quảng Trị (cơ sở 1 ở phường Đồng Hới, cơ sở 2 ở phường Đông Hà) là lựa chọn dễ tiếp cận hơn.

Có gì để trải nghiệm

  • Tham quan dấu tích lũy thành
  • Tìm hiểu khảo cổ Chămpa

Từ khóa

  • Chămpa
  • khảo cổ
  • lũy thành
  • mộ vò
  • thành Khu Túc
  • Quảng Trị