Chiến khu Ngọc Trạo là di tích lịch sử cách mạng tiêu biểu của Thanh Hóa, nằm giữa vùng đồi núi thuộc xã Ngọc Trạo, gắn với sự hình thành của một trong những chiến khu du kích đầu tiên của cả nước trong thời kỳ tiền khởi nghĩa. Giữa năm 1941, Tỉnh ủy Thanh Hóa lựa chọn khu vực Ngọc Trạo làm căn cứ cách mạng bởi địa hình đồi núi, rừng cây và các hang động tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng căn cứ, huấn luyện lực lượng và hoạt động bí mật.

Sự kiện quan trọng nhất tại đây diễn ra vào đêm 19/9/1941, khi Đội du kích Ngọc Trạo gồm 21 chiến sĩ chính thức được thành lập tại Hang Treo. Đây được xem là đội du kích vũ trang thoát ly đầu tiên của tỉnh Thanh Hóa, đánh dấu bước phát triển mới của phong trào cách mạng địa phương. Chiến khu và đội du kích chỉ tồn tại trong thời gian ngắn, từ khoảng tháng 7 đến tháng 10/1941, nhưng đã trở thành một căn cứ quan trọng trong quá trình xây dựng lực lượng cách mạng ở Thanh Hóa.

Ngày nay, khu di tích gồm nhà truyền thống, khu tưởng niệm, tượng đài chiến sĩ du kích và các địa điểm gắn với hoạt động của chiến khu, được quy hoạch trong không gian cây xanh và núi rừng. Nhà truyền thống lưu giữ nhiều hiện vật, hình ảnh và tư liệu liên quan đến phong trào cách mạng tại Ngọc Trạo, giúp du khách hình dung rõ hơn về đời sống, hoạt động và những khó khăn của lực lượng du kích thời kỳ đầu.

Đến Chiến khu Ngọc Trạo, du khách có thể tham quan khu tưởng niệm, tìm hiểu tư liệu lịch sử và khám phá không gian rừng núi, qua đó hiểu thêm về một giai đoạn quan trọng trong lịch sử cách mạng Thanh Hóa. Đây cũng là địa điểm thường được sử dụng cho các hoạt động giáo dục truyền thống và tham quan lịch sử của địa phương.