Quan Lạn là đảo nằm trong vịnh Bái Tử Long, thuộc đặc khu Vân Đồn, thành phố Quảng Ninh, cách trung tâm Vân Đồn khoảng 40 km. Đảo dài khoảng 20 km, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 100 m, trước đây gồm hai xã Quan Lạn và Minh Châu. Từ cảng Cái Rồng hoặc Ao Tiên, tàu cao tốc mất khoảng 40 đến 60 phút; tàu cập cảng Quan Lạn hoặc cảng Minh Châu ở hai phía đảo, cách nhau gần 12 km.

Quan Lạn còn là một phần của thương cảng cổ Vân Đồn. Theo Đại Việt sử ký toàn thư, năm 1149 vua Lý Anh Tông cho lập trang Vân Đồn để thuyền buôn nước ngoài vào buôn bán. Các bến cổ Cái Làng, Cống Cái thuộc xã Quan Lạn cũ và Cái Cổng, Con Quy thuộc xã Minh Châu cũ nằm trong Quần thể di tích Thương cảng Vân Đồn, được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2023.

Ngay trong làng là cụm đình, chùa, miếu, nghè Quan Lạn, di tích quốc gia từ năm 1990. Ngôi đình hiện nay dựng khoảng những năm 1890 đến 1900 bằng gỗ mần lái, lưu 18 sắc phong, thờ thành hoàng, các vị tiên công lập làng và phối thờ tướng Trần Khánh Dư. Lễ hội đình Quan Lạn diễn ra trong tháng 6 âm lịch, chính hội ngày 18, kỷ niệm chiến thắng Vân Đồn năm 1288; chiều chính hội, hai giáp Đông Nam Văn và Đoài Bắc Võ đua thuyền. Lễ hội là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2019.

Ngày đầu, bạn có thể tắm ở bãi Quan Lạn gần cảng, tối ra phố đi bộ ăn đồ biển. Hôm sau chạy xe dọc con đường phi lao khoảng 15 km nối hai đầu đảo, ghé bãi Sơn Hào, bãi Minh Châu, thăm đình và các nhà cổ trên dưới 100 tuổi ở thôn Thái Hòa, rồi leo Eo Gió khoảng 10 đến 15 phút để nhìn ra biển. Sáng sớm có thể theo người dân đào sá sùng; nên đi cùng người hướng dẫn vì cần kinh nghiệm để tìm.

Mặt hạn chế: bãi Minh Châu nằm hướng gió nên đôi khi có rác trôi dạt vào; bãi Sơn Hào thu hẹp khi triều lên. Trên đảo chưa có cây xăng, khách thuê xe máy phải mua xăng của hộ dân với giá cao hơn đất liền. Giờ tàu và giá vé chưa có trang chính thức; hãy hỏi lại tại cảng hoặc nơi lưu trú.

Tháng 4 đến hết tháng 6 là lúc thuận lợi; tháng 7 đến 9 cần theo dõi mưa bão, áp thấp nhiệt đới vì tàu có thể dừng. Đường lên Eo Gió dốc, không nên cho trẻ nhỏ leo. Chỉ tắm ở bãi có người và tránh lúc biển động.

Đình, chùa, miếu, nghè là nơi thờ tự của làng: ăn mặc kín đáo, hỏi người trông coi trước khi chụp ảnh bên trong. Trong mùa lễ hội, phần tế, rước sắc, phong tướng là nghi lễ của cộng đồng; bạn đứng xem ở khu vực được bố trí, không chen vào đoàn rước hay thuyền đua.

Quan Lạn hợp với gia đình có người già, trẻ nhỏ hoặc người dễ say sóng, vì tàu đi trong vịnh, gần như không có sóng lớn. Nếu muốn đi xa hơn ra ngoài khơi, có hải đăng và nhiều đảo nhỏ, đảo Cô Tô là lựa chọn thay thế, nhưng phải đi tàu hơn một giờ từ Cái Rồng.