Hồ Xuân Hương nằm ngay giữa trung tâm Đà Lạt; quảng trường Lâm Viên và Vườn hoa thành phố đều ở sát bờ. Mặt nước rộng khoảng 25 ha, hình trăng lưỡi liềm dài hơn 2 km; quanh hồ còn có đồi Cù với sân golf, Công viên Yersin và khách sạn Palace.

Chỗ này vốn là thung lũng đầm lầy có suối Cam Ly chảy qua. Năm 1919 người Pháp đắp đập ngăn suối tạo hồ; năm 1923 xây thêm một đập phía dưới thành hai hồ; năm 1932 một cơn bão làm vỡ cả hai đập, hai hồ nhập làm một. Đập đá xây năm 1934–1935 chính là cầu Ông Đạo ngày nay; cây cầu được làm lại năm 2010, dài 105 m. Người Pháp gọi hồ là Grand Lac (Hồ Lớn); năm 1953 hồ được đổi tên thành Hồ Xuân Hương. Năm 1988 hồ được xếp hạng danh lam thắng cảnh cấp quốc gia.

Cách chơi hồ đơn giản: đi bộ hoặc thuê xe đạp đôi đạp một vòng, thuê xe đạp nước (pedalo) ra giữa hồ, rồi ngồi uống cà phê ở Thủy Tạ, ngôi nhà trắng nhô ra mặt nước mà thời Pháp gọi là La Grenouillère. Đường đi bộ phía trong, sát mép nước, đo được khoảng 4,2 km một vòng; các con số 4,5–5 km hay gặp là ước chừng. Buổi tối, đứng từ Thủy Tạ nhìn về cầu Ông Đạo lên đèn.

Mặt hạn chế: hồ nhiều lần nổi tảo lam, có mùi khó chịu; tỉnh vẫn đang tìm cách xử lý. Tháng 2/2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết hệ thống kè dài hơn 6 km xây từ năm 1998 bị hư hỏng, sụt lún nhiều đoạn, có chỗ trước quảng trường Lâm Viên bị xô nghiêng, nứt sát lề đường; tỉnh dự kiến chi khoảng 100 tỷ đồng để tu bổ, nên thời gian tới có thể có rào chắn thi công.

Khi đi bộ, đi trên lối dành cho người đi bộ, tránh sát mép kè ở những đoạn lún, nứt. Khi có tảo, đừng để trẻ nhỏ nghịch nước hồ: tảo lam có thể sinh độc tố. Xe ngựa chở khách quanh hồ, từng quen thuộc nhiều năm, bị TP Đà Lạt cho ngừng từ đầu năm 2025 vì hoạt động không đăng ký và cản trở giao thông.

Hồ là danh thắng quốc gia và cũng là không gian công cộng hằng ngày của người Đà Lạt. Đừng xả rác hay ném đồ xuống hồ; mặt nước đang chịu áp lực tảo lam.

Hồ Xuân Hương hợp với mọi người, kể cả người lớn tuổi và gia đình có trẻ nhỏ, vì hồ nằm ngay trung tâm, không phải đi xa. Nếu bạn muốn mặt hồ giữa rừng thông, yên hơn và rộng hơn, hãy dành nửa ngày cho hồ Tuyền Lâm ở phía nam thành phố.