Từ phường Thành Vinh đi theo quốc lộ 1 ra phía Bắc khoảng 75 đến 80 km, bạn tới phường Quỳnh Mai, nơi sông Mai Giang đổ ra cửa biển Lạch Cờn. Đền Cờn nằm ở đây, gồm hai ngôi: đền Cờn Trong trên gò Diệc, nhìn ra sông, và đền Cờn Ngoài cách khoảng 1 km, trên dãy núi Thằn Lằn sát cửa biển. Người xứ Nghệ có câu "nhất Cờn, nhì Quả, tam Bạch Mã, tứ Chiêu Trưng", xếp đền Cờn đứng đầu bốn ngôi đền thiêng.

Đền Cờn Trong thờ Tứ vị Thánh nương. Tương truyền đó là bốn người phụ nữ hoàng tộc nhà Nam Tống; khi nhà Tống thua quân Nguyên năm 1279, thi thể họ dạt vào cửa Càn, được dân làng chôn cất và lập miếu thờ. Theo VnExpress dẫn Đại Việt sử ký toàn thư, năm 1311 vua Trần Anh Tông đi đánh Chiêm Thành, dừng thuyền ở cửa Càn và mộng thấy nữ thần xin giúp; năm 1312 vua cho lập đền. Đền Cờn Ngoài thờ vua Tống Đế Bính và các quan Trương Thế Kiệt, Lục Tú Phu, tương truyền được tách thờ riêng từ thời Lê Thánh Tông.

Đền có từ thời Trần, mở rộng thời Lê, trùng tu nhiều lần thời Nguyễn. Trong kháng chiến chống Mỹ, đền bị tàn phá, chỉ còn một tòa; từ 2011 đến 2015, ba tòa hạ điện, trung điện, thượng điện được phục dựng. Đi qua cổng, bạn gặp nghi môn hai tầng tám mái, nhà ca vũ rồi ba tòa điện. Trước lối vào đền Cờn Trong có cây đa khoảng 500 tuổi được công nhận cây di sản; bên trái khuôn viên là nhà bia với tấm bia dựng năm 1665. VnExpress ghi đền giữ 142 hiện vật, có chuông đồng đúc năm 1752.

Lễ hội đền Cờn diễn ra từ 19 đến 21 tháng Giêng âm lịch, là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2016. Ngư dân làm lễ cầu ngư trên biển, rồi rước kiệu về đền; trên đường, trai làng vừa chạy vừa tung kiệu lên cao, gọi là tục chạy ói, tung kiệu. Năm 2026 lễ hội rơi vào 7-9/3 dương lịch.

Đền rất đông: theo VnExpress, cả cụm đón khoảng 130.000-150.000 lượt khách mỗi năm, riêng dịp Tết, rằm, mùng một mỗi ngày 3.000-4.000 người. Ngày thường, cổng du lịch tỉnh ghi mở cửa 7:00-18:00, không thu phí; thông tin này cập nhật tháng 5/2025, nên hỏi lại. Năm 2017, ban quản lý đền đặt bảng khuyến cáo khách không cho tiền người xin ăn.

Đây là đền thờ đang hoạt động: bạn ăn mặc kín đáo, không chen vào đoàn rước; khi xem tung kiệu, đứng lùi khỏi lối chạy. Các chuyện về Tứ vị Thánh nương, về các vua đến cầu đảo là truyền thuyết, các nguồn kể khác nhau về thân phận bốn vị, nên kể ở mức "tương truyền".

Đền Cờn hợp với người đi lễ đầu năm, người muốn xem một lễ hội vùng biển còn giữ tục rước kiệu. Từ đền Cờn Ngoài trên núi, bạn nhìn được thuyền cá về cửa Lạch Cờn, rồi có thể xuống biển Quỳnh Mai. Nếu muốn một ngôi đền bên sông Lam yên hơn, Đền Quả Sơn ở xã Bạch Ngọc, ngôi "nhì Quả" trong câu ca, là lựa chọn khác.