Không gian di sản
Đình Hoành Sơn
Ngôi đình gỗ lim thời Lê trung hưng thờ Uy Minh Vương Lý Nhật Quang, di tích quốc gia đặc biệt ở xã Thiên Nhẫn
Câu chuyện
Đình Hoành Sơn nằm ở làng Hoành Sơn, xã Thiên Nhẫn, trên bờ hữu ngạn sông Lam. Ấn phẩm của tỉnh ghi đình cách phường Thành Vinh 20 km; Cục Di sản văn hóa ghi cách Vinh khoảng 35 km về phía Tây Nam. Người làng quen gọi là đình Làng Ngang, theo tên Nôm của làng là rú Ngang. Đình quay hướng Đông Bắc, nhìn ra sông, phía sau có núi.
Đình được dựng vào năm Nhâm Ngọ, niên hiệu Cảnh Hưng thứ 23. Ấn phẩm của tỉnh quy ra năm 1762; Cục Di sản văn hóa và Ban quản lý di tích tỉnh ghi năm 1763, vì tháng Chạp năm Nhâm Ngọ đã sang đầu năm 1763 dương lịch. Người khởi xướng là Đặng Thạc, đỗ Hương cống thời vua Lê Hiển Tông, vận động dân làng quyên góp và hiến đất vườn cho đình. Tương truyền "thợ mộc nhà trời" dựng xong đình trong một đêm; Cục Di sản văn hóa coi đó là cách dân gian tôn vinh tay nghề của thợ xứ Nghệ.
Đình thờ Uy Minh Vương Lý Nhật Quang, hoàng tử thứ tám của vua Lý Thái Tổ, Tri châu Nghệ An thời Lý, làm Thành hoàng làng; hậu cung phối thờ Tứ vị Thánh nương và các vị Phật rước từ chùa Ngang về. Đình là di tích quốc gia từ năm 1984, di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2017.
Giá trị chính nằm ở bộ khung gỗ lim của tòa Đại đình: 7 gian, 32 cột tròn, trong đó 12 cột cái cao 5,75 m, đường kính 0,45 m. Trên vì kèo, xà, kẻ là các mảng chạm bong kênh, chạm lộng dày đặc: rồng, phượng, hổ phù, con nai quay đầu, và cả cảnh đi cày, bắt cá, thổi cơm, quan Nghè vinh quy. Bạn nên đứng giữa gian, ngước lên các vì nóc, rồi đi dọc hai gian hồi để xem các vì nách. Hậu cung không chạm trổ. Đình còn giữ 10 pho tượng cổ, trong đó có bộ tượng Tam thế.
Từ tháng 3/2024 đến tháng 8/2025, đình được tu bổ với vốn 24 tỷ đồng: 4 cột hư nặng được thay mới, phần lớn cột khác được cắt, chắp; đình đã có đèn chiếu sáng và thiết bị báo cháy. Vì vậy nhiều chi tiết bạn thấy hôm nay mới sơn sửa, không còn lớp gỗ cũ nguyên trạng.
Cổng du lịch Nam Đàn ghi đình mở cửa 7:00-18:00, không thu phí; thông tin này đăng trước đợt tu bổ, nên hỏi lại. Làng nằm ở vùng mà báo Công an Nghệ An gọi là "rốn lũ", mùa mưa lũ nước từng ngập nền đình; đi vào mùa mưa lũ nên xem dự báo.
Đình vẫn là nơi thờ Thành hoàng của làng. Bạn ăn mặc gọn gàng, không trèo lên bệ, không chạm tay vào các mảng chạm và tượng.
Đình hợp với người thích kiến trúc gỗ và điêu khắc dân gian thế kỷ XVIII, có thể xem trong khoảng hai giờ. Nếu muốn tìm hiểu Lý Nhật Quang qua lễ hội và nơi đặt mộ, Đền Quả Sơn ở xã Bạch Ngọc là lựa chọn khác, nhưng xa Vinh hơn, hơn 70 km.
Có gì để trải nghiệm
- Tham quan kiến trúc, chạm khắc gỗ
- Tìm hiểu phong tục làng Việt
Từ khóa