Bỏ qua, đến nội dung chính
Localis

Không gian di sản

Khu di tích lưu niệm Phan Bội Châu

Nhà tranh, sân vườn và hiện vật gắn với gia đình chí sĩ Phan Bội Châu, di tích quốc gia đặc biệt ở xã Vạn An

Vạn An, Nghệ An

Câu chuyện

Khu di tích lưu niệm Phan Bội Châu ở xã Vạn An, cách phường Thành Vinh khoảng 20 km về phía tây theo quốc lộ 46. Đây là quê của nhà yêu nước Phan Bội Châu (1867 - 1940), người lập Duy Tân hội năm 1904 và khởi xướng phong trào Đông Du 1905 - 1909 đưa thanh niên sang Nhật học. Di tích được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2016.

Di tích có hai địa điểm cách nhau khoảng 1,5 km. Quê ngoại ở làng Sa Nam, thị trấn Nam Đàn cũ, là nơi cụ Phan chào đời và là điểm chính để tham quan. Quê nội ở xã Xuân Hòa cũ là một khuôn viên nhỏ khoảng 754 m² với cổng, sân vườn và nhà bia tưởng niệm, nằm ngoài đê Tả Lam, nhìn sang dãy Đại Huệ.

Ở quê ngoại, khu lưu niệm có hai ngôi nhà tranh ba gian hai hồi, mái tranh, nền đất nện, xếp thành hình chữ L, giữa hai nhà có máng nước bằng gỗ. Theo hồ sơ di tích, nhà trên dựng năm 1860, năm cha mẹ cụ Phan thành thân. Trong nhà bày giá sách, khung cửi, cối xay tre, những đồ vật từng đi vào thơ ca. Lối vào nhà là con đường nhỏ giữa hàng chè mạn hảo và hàng cau.

Khu tưởng niệm gồm nhà tưởng niệm, tượng đồng Phan Bội Châu và nhà trưng bày xây năm 1997. Di tích đang giữ 134 tài liệu, hiện vật, trong đó 51 cổ vật. Hồ sơ di tích ghi cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, từng đến nhà cụ Phan, và cậu bé Nguyễn Sinh Cung theo cha đến đây nghe các bậc cha chú bàn việc nước.

Khu di tích không lớn, khuôn viên quê ngoại chưa đến nửa héc-ta. Theo Báo Nghệ An, sau đợt tôn tạo mỗi tháng có nhiều đoàn khách, đông nhất là học sinh đến dâng hương, học ngoại khóa. Giờ mở cửa và vé chưa có công bố thống nhất của đơn vị quản lý; cổng du lịch của tỉnh ghi mở 7:00 đến 18:00 và không thu phí, nên gọi Ban quản lý di tích tỉnh ở số 0238 3580 064 để hỏi lại.

Mỗi năm có hai kỳ lễ lớn: giỗ cụ Phan ngày 29/9 âm lịch và lễ kỷ niệm ngày sinh 26/12 dương lịch. Những ngày Tết, rằm tháng Giêng, rằm tháng Bảy, mùng một và rằm hằng tháng, người dân quanh vùng đến dâng hương đông. Đây là nơi tưởng niệm: ăn mặc chỉnh tề, nói nhỏ, không ngồi lên thềm nhà hay chạm vào đồ vật trong nhà tranh.

Điểm này hợp với người đọc thơ văn, lịch sử phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX, và các đoàn học sinh. Nhà lưu niệm cụ Phan ở dốc Bến Ngự, Huế, nơi cụ sống những năm cuối đời, là một di tích khác, đừng nhầm. Nếu đi trong ngày, bạn có thể ghép với Khu di tích Kim Liên, cũng nằm trên vùng Nam Đàn cũ.

Có gì để trải nghiệm

  • Tham quan nhà lưu niệm và nhà trưng bày
  • Dâng hương tưởng niệm
  • Dự lễ giỗ (29/9 âm lịch) và lễ kỷ niệm ngày sinh (26/12)

Từ khóa

  • di tích quốc gia đặc biệt
  • Phan Bội Châu
  • nhà tranh
  • Nam Đàn
  • Vạn An