Từ Hà Nội đi hướng sân bay Nội Bài, qua Sóc Sơn rồi rẽ về phía Phúc Yên cũ, khoảng 40 đến 50 km là tới hồ Đại Lải, nay thuộc phường Xuân Hòa, tỉnh Phú Thọ. Đây là hồ chứa nước thủy lợi nằm dưới chân dãy Tam Đảo, được các núi Cột Cờ, Mỏ Quạ, Thằn Lằn che quanh.

Hồ được xây từ năm 1959. Theo báo Nông nghiệp và Môi trường, nhiệm vụ ban đầu của hồ là tưới cho 2.900 ha lúa, hoa màu, cấp 6,3 triệu m³ nước sinh hoạt mỗi năm và điều tiết chống lũ cho vùng Vĩnh Phúc cũ và Hà Nội. Nay diện tích tưới chỉ còn 1.162 ha, nhu cầu cấp nước sinh hoạt và du lịch tăng lên, nên tỉnh đang làm đề án xác định lại chức năng nhiều mục tiêu của hồ. Nói cách khác, đây trước hết vẫn là công trình thủy lợi và nguồn nước, du lịch đến sau.

Mặt hồ rộng khoảng 5,2 km² (các báo ghi từ khoảng 500 ha đến 5,25 km²). Giữa hồ có đảo Ngọc, tên cũ là đảo Chim, rộng gần 5 ha; Báo Phú Thọ ghi khu hồ có 4 đảo lớn nhỏ. Theo VnExpress dẫn cơ quan xúc tiến du lịch Vĩnh Phúc cũ, khu vực được trồng mới rừng năm 1984 và đưa vào khai thác du lịch từ năm 1987.

Một ngày ở Đại Lải thường là dạo hoặc đạp xe ven hồ, chèo kayak, đi thuyền, cắm trại ven rừng. Địa phương đã làm bãi tắm, công viên, đường dạo, vườn hoa và bến tàu công cộng. Một số nhà hàng quanh hồ nấu món của người Sán Dìu vùng Ngọc Thanh. Khu du lịch đón khoảng 200 đến 250 nghìn lượt khách mỗi năm.

Điều nên biết trước: quanh hồ có nhiều khu nghỉ dưỡng của doanh nghiệp, và đảo Ngọc hiện cũng là khu nghỉ dưỡng. Nhiều hoạt động như bể bơi, kayak, xe đạp địa hình nằm trong các khu này và phải mua vé riêng theo giá doanh nghiệp. Chưa có bảng giá hay giờ mở cửa chung do cơ quan nhà nước công bố cho khu công cộng ven hồ, nên hãy hỏi trực tiếp nơi bạn định vào.

Về an toàn: tháng 6/2026 Báo Phú Thọ phản ánh tại khu lấy nước sinh hoạt trong lòng hồ có biển cấm leo trèo vì ống trơn trượt, nhưng vẫn có thanh thiếu niên tắm, trèo lên công trình rồi nhảy xuống hồ. Chỉ bơi ở bãi tắm được bố trí, không leo lên cống, ống, đập của công trình thủy lợi, và trông chừng trẻ nhỏ sát mép nước. Lái xe trong khu hồ nên giữ tốc độ vừa phải.

Mùa hè ở Đại Lải mát hơn trong thành phố khoảng 3 đến 4 °C; cuối hè đầu thu hợp với các hoạt động thể thao ngoài trời. Cuối tuần và dịp hè là lúc các khu nghỉ dưỡng đông khách.

Đại Lải hợp với gia đình, nhóm bạn ở Hà Nội muốn nghỉ một ngày hay một cuối tuần gần thành phố, chạy xe ven hồ, chèo thuyền. Nếu bạn muốn khí hậu mát rõ rệt hơn và cảnh núi, hãy lên thị trấn nghỉ mát Tam Đảo ở độ cao hơn 900 m; nếu muốn đi thuyền dài trên một hồ lớn, hồ Hòa Bình trên sông Đà là lựa chọn khác trong cùng tỉnh.