Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên nằm trên sườn dãy Tam Đảo, ở độ cao khoảng 300 m, nay thuộc xã Đại Đình, tỉnh Phú Thọ; trước tháng 7/2025 đây là thị trấn Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc. Các nguồn ghi khoảng cách từ Hà Nội khác nhau, khoảng 70 - 85 km.

Cần tách hai thứ hay bị gọi chung. Thiền viện là công trình Phật giáo mới, khởi công ngày 4/4/2004, khánh thành ngày 25/11/2005, dựng trên nền chùa Thiên Ân cổ; bản thân thiền viện không phải di tích xếp hạng. Ngay cạnh là Khu di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Tây Thiên - Tam Đảo, được xếp hạng di tích quốc gia năm 1991 và di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định 2367/QĐ-TTg ngày 23/12/2015. Khu di tích trải trên sườn núi Thạch Bàn, dài khoảng 11 km dọc suối Tây Thiên, là nơi thờ Quốc Mẫu Tây Thiên.

Trong thiền viện, chính điện cao 17 m, rộng 675 m², chứa khoảng 600 người ngồi; có lầu chuông với quả chuông 2 tấn, lầu trống, nhà Tổ thờ Trúc Lâm tam tổ Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang. Nhà trưng bày cạnh chính điện giữ hiện vật các thời Lý, Trần, Lê, Mạc, Nguyễn tìm thấy trước khi xây thiền viện.

Người hành hương thường đi theo tuyến mà báo tỉnh gọi là "Đến với Phật, về với Mẫu": viếng thiền viện rồi lên các đền. Từ đền Thõng ở chân núi, đường đá men suối đi hơn 1 km tới đền Cậu, thêm khoảng 2 km tới đền Cô gần thác Bạc, rồi lên đền Thượng thờ Quốc Mẫu và chùa Tây Thiên. Gần suối có bia khắc vào vách đá năm 1450 với ba chữ lớn "Bát nhã tuyền". Ai không muốn leo có thể đi cáp treo do doanh nghiệp vận hành lên khu đền Thượng.

Tây Thiên là điểm tâm linh đông khách: 9 tháng đầu năm 2026 khu danh thắng và các cơ sở thờ tự lân cận đón khoảng 450.000 lượt. Lễ hội Tây Thiên diễn ra từ 15 đến 17 tháng 2 âm lịch, có rước kiệu, dâng hương và hát Soọng cô của người Sán Dìu. Tại các đền có lực lượng thường trực hướng dẫn làm lễ và ghi nhận công đức. Giờ mở cửa thiền viện, phí vào khu danh thắng và giá cáp treo chưa có công bố chính thức, nên hỏi lại tại chỗ. Đi bộ hết tuyến đền là vài km đường đá, nên mang giày đi bộ.

Thiền viện là nơi tu tập, các đền là nơi thờ Mẫu đang có người hành lễ: ăn mặc kín đáo, giữ yên lặng trong chính điện, không chen vào khi người khác đang khấn. Câu chuyện Quốc Mẫu Tây Thiên là bà Lăng Thị Tiêu, vương phi thời Hùng Vương, đến từ ngọc phả và truyền thuyết, nên kể ở mức đó.

Nơi này hợp với người muốn kết hợp một thiền viện Trúc Lâm với tín ngưỡng thờ Mẫu và một đoạn đi bộ ven suối, trong nửa ngày đến một ngày. Người chỉ tìm không gian thiền tĩnh, ít khách hành hương có thể tìm hiểu thiền viện Trúc Lâm An Tâm, cũng ở xã Đại Đình.