Thiên nhiên & Mùa
Lòng hồ thủy điện Sơn La (Quỳnh Nhai)
Mặt hồ hơn 10.500 ha trên sông Đà ở Quỳnh Nhai, hình thành khi thủy điện Sơn La tích nước năm 2010; đi tàu ngắm núi, đảo và bản Thái ven hồ.
Câu chuyện
Lòng hồ thủy điện Sơn La đoạn qua Quỳnh Nhai, người địa phương và báo chí hay gọi là "biển hồ Quỳnh Nhai", nằm cách trung tâm tỉnh Sơn La khoảng 60 - 70 km theo quốc lộ 279. Mốc quen để bắt đầu là cầu Pá Uôn bắc qua sông Đà, cũng là bến tàu hành khách chính của khu vực.
Mặt hồ ở đây có một câu chuyện ít nơi có. Để xây thủy điện Sơn La, riêng Quỳnh Nhai di chuyển 8.435 hộ, khoảng 36.000 nhân khẩu thuộc 9 xã, 99 bản, gần như cả huyện lỵ cũ; từ giữa năm 2010 hồ tích nước và các bản cũ chìm dần. Nay phần hồ thuộc Quỳnh Nhai rộng hơn 10.500 ha. Cầu Pá Uôn dài 1.418 m, trụ chính cao 98,6 m, được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác nhận năm 2015 là cầu có trụ cao nhất Việt Nam.
Chuyến tàu thường xuất phát từ khu vực cầu Pá Uôn. Đảo Trái Tim cách khoảng 40 phút tàu; từ đó có thể đi tiếp tới cột mốc huyện Quỳnh Nhai cũ còn nhô trên mặt nước, vịnh Uy Phong, đảo Đà Giang, và bản Bon có tắm khoáng nóng. Trên các vịnh có nhà hàng nổi bán cá sông Đà, chèo kayak, SUP, và các lồng cá của hợp tác xã. Trên bờ có khu văn hóa tâm linh với đền Nàng Han được di chuyển, phục dựng năm 2011 - 2012 và tượng Quán Thế Âm khánh thành năm 2020.
Mặt hạn chế nên biết trước: mực nước lên xuống theo vận hành thủy điện. Hồ tích nước từ tháng 9 đến tháng 4 năm sau, tháng 11 gần đầy; mùa cạn có lúc nước xuống sát mực nước chết, các mỏm đồi lộ ra. Giá tàu và giờ chạy chưa có bảng công bố chính thức, dịch vụ do một số doanh nghiệp, hợp tác xã khai thác, cơ sở lưu trú không nhiều.
An toàn trên nước là việc chính. Năm 2024 một doanh nghiệp tàu du lịch ở đây còn nói tàu "chưa được đăng kiểm" và huyện phải đề nghị tỉnh hỗ trợ kiểm định; năm 2025 lực lượng chức năng vẫn tập trung xử lý vi phạm về đăng ký, đăng kiểm và áo phao. Trước khi lên tàu, bạn nên hỏi tàu được chở bao nhiêu người, mặc áo phao suốt chuyến, chỉ đi ban ngày và không đi khi trời giông gió.
Ven hồ là các bản người Thái trắng, và Quỳnh Nhai là nơi hàng nghìn hộ đã phải rời nơi ở cũ khi hồ hình thành. Đền Nàng Han là nơi thờ tự, khi vào nên ăn mặc kín đáo và hỏi trước khi chụp ảnh nghi lễ. Lễ hội đua thuyền đuôi én tổ chức ngày 10 tháng Giêng âm lịch ở đầu cầu Pá Uôn; năm 2026 có 12 đội tham gia.
Nơi này hợp với người thích đi tàu trên hồ lớn giữa núi, ăn cá sông Đà và muốn hiểu câu chuyện di dân vì thủy điện. Người say sóng, gia đình có trẻ nhỏ không chịu mặc áo phao, hay khách cần lịch tàu và giá cố định nên cân nhắc. Hồ Thác Bà ở Lào Cai cũng là hồ thủy điện có đảo và làng ven hồ (người Cao Lan); Quỳnh Nhai khác ở dấu vết huyện lỵ cũ dưới nước và các bản Thái ven sông Đà.
Có gì để trải nghiệm
- Đi tàu tham quan lòng hồ
- Ăn cá sông Đà ở nhà hàng nổi
- Chèo kayak, SUP
- Tắm khoáng nóng bản Bon
- Lễ hội đua thuyền (tháng Giêng)
Từ khóa