Đồn Rạch Cát, người địa phương còn gọi là đồn Rạch Cốc, là pháo đài người Pháp xây trên cù lao Long Hựu, nay thuộc xã Long Hựu, vùng Cần Đước cũ. Đồn nằm nơi sông Rạch Cát (sông Cần Giuộc) và sông Vàm Cỏ đổ ra sông Soài Rạp, cách TP.HCM khoảng 50 km. Từ trung tâm Cần Đước cũ, theo đường tỉnh 826B khoảng 14 km là tới. Tài liệu Pháp gọi công trình là "Ouvrage du Rach Cat".

Người Pháp khởi công năm 1903 để đặt pháo tầm xa kiểm soát đường thủy vào Sài Gòn, xuống miền Tây và một phần vùng biển Vũng Tàu. Trận bão năm 1904 cuốn trôi vật liệu ra sông, công trình kéo dài nhiều năm; phần lớn nguồn ghi xây xong khoảng năm 1910, đúng con số khắc trên cổng chính, trong khi Báo Quân khu 7 ghi 1914. Chi phí khoảng 7 triệu franc theo tài liệu Pháp được các báo và một nghiên cứu năm 2023 của ĐHQG TP.HCM dẫn lại.

Đồn hình cánh cung, dài khoảng 300 m, rộng 100 m, gồm 2 tầng nổi và 3 tầng chìm; hai tầng hầm dưới cùng ngập nước và bùn quanh năm. Mặt trước là bức tường thành dài 84 m, cao 5 m với hàng lỗ châu mai; cánh cửa thép dày còn chi chít vết đạn. Trên nóc còn các mâm pháo; hai khẩu pháo 138 mm lắp thêm cuối thập niên 1930 vẫn nằm trên ụ nhưng không còn dùng được, các trọng pháo ban đầu đã bị tháo đi.

Năm 1945, sau khi Nhật đảo chính Pháp, quân Nhật chiếm đồn và chở vũ khí đi; theo Báo Quân khu 7, tháng 8/1945 người dân Long Hựu Đông theo lời kêu gọi của Việt Minh kéo đến chiếm đồn. Về sau đồn từng bị quân Pháp chiếm lại, rồi được chính quyền Sài Gòn dùng làm trại giam và cứ điểm pháo. Ngày 26/8/1992, UBND tỉnh Long An xếp hạng đồn là di tích lịch sử cấp tỉnh theo Quyết định 818/UB.QĐ.92.

Điều cần biết trước khi đi: đồn vẫn là đất quốc phòng, có đơn vị quân đội đóng giữ. Tuổi Trẻ (7/2020) ghi không ai được tùy tiện đi qua cổng; Báo Xây Dựng (1/2021) ghi chỉ những đoàn khách đặc biệt mới được vào; nghiên cứu năm 2023 cũng nêu việc thuộc quyền quản lý quân sự làm khó phát triển du lịch. Dự án khu sinh thái Đồn Rạch Cát được tỉnh Long An kêu gọi đầu tư từ nhiều năm, nhưng chưa có thông báo mở cửa đón khách. Giờ mở cửa và phí tham quan chưa có công bố chính thức.

Khách tự đến thường chỉ nhìn được bức tường thành từ bên ngoài. Hãy làm theo hướng dẫn của đơn vị quản lý, không tự ý vào khu vực quân sự, không chụp ảnh hay bay flycam khi chưa được phép. Đây là nơi gắn với chiến tranh và lao dịch của dân phu hai vùng Cần Giuộc, Cần Đước, nên giữ thái độ trang nghiêm.

Đồn Rạch Cát hợp với người quan tâm lịch sử quân sự và kiến trúc công sự thời Pháp, nhất là đoàn đã liên hệ được phép từ trước; người xem phim "Đất phương Nam" sẽ nhận ra bối cảnh. Nếu bạn cần một điểm chắc chắn vào xem được, Nhà Trăm Cột ở cùng xã Long Hựu, cách đồn khoảng 4 km, là di tích quốc gia đang đón khách.