Từ cột mốc Km0 Hà Giang, đi khoảng 200 m theo hướng Đồng Văn là tới Bảo tàng Hà Giang, nằm bên bờ sông Lô, gần đầu cầu Yên Biên 1. Bảo tàng tỉnh Hà Giang thành lập năm 1992; tòa nhà được cải tạo, nâng cấp từ tháng 12/2020 trên khuôn viên 4.100 m² gồm nhà trưng bày, khu trưng bày ngoài trời và một ngôi nhà sàn truyền thống, rồi khai trương, mở cửa chính thức ngày 1/9/2023. Từ khi Hà Giang và Tuyên Quang hợp nhất thành tỉnh Tuyên Quang, nơi này là cơ sở 2 của Bảo tàng tỉnh Tuyên Quang, còn trên bản đồ và biển mặt tiền, tên quen thuộc vẫn là "Bảo tàng Hà Giang".

Không gian trưng bày do chuyên gia người Pháp cùng nhóm cộng sự trong nước tư vấn, chia thành gian khánh tiết và bốn chủ đề, mỗi chủ đề một màu và một kiểu ánh sáng riêng. Chủ đề đầu tiên, "Hà Giang những dấu mốc lịch sử", mở bằng các mẫu hóa thạch cổ sinh tìm thấy trên Cao nguyên đá Đồng Văn, niên đại từ 500 triệu đến 5 triệu năm, trong đó có hóa thạch tay cuộn Ma Lé còn nguyên vẹn và những mẫu 250 triệu năm cho thấy vùng đất này xưa kia từng là biển. Phần này khép lại bằng thước phim 3D mapping chiếu trên sa bàn, kể từ sự vận động của vỏ trái đất đến những đợt di cư, tụ cư của các dân tộc, nhờ đó bạn hiểu nhanh vì sao cao nguyên đá lại có hình dạng như bạn sắp thấy ngoài đời.

Ở gian khánh tiết, các tấm pano cao thấp khác nhau gợi những cung đường và ngọn núi, phối màu theo trang phục của đồng bào các dân tộc. Lên tầng 2, màn hình cong khổ lớn đưa bạn qua ba vùng sinh thái của Hà Giang; tiếp đó là chủ đề "Văn hóa đa dạng" về 19 dân tộc cùng sinh sống, với lễ hội Gầu Tào, Lồng Tồng, tục thờ trống đồng của người Lô Lô, lễ nhảy lửa của người Pà Thẻn và các nghề dệt lanh, rèn, chạm bạc, làm giấy bản, tra cứu thêm trên màn hình cảm ứng. Chủ đề cuối, "Xây dựng cuộc sống mới", kể về những công trình và con người làm nên đổi thay, trong đó có con đường Hạnh Phúc dài 185 km mở từ 1959 đến 1965. Ngoài khu trưng bày cố định còn có phòng triển lãm chuyên đề thay đổi theo đợt, chẳng hạn tháng 9/2026 là triển lãm "Sợi lanh kể chuyện văn hóa người Mông", có nghệ nhân hướng dẫn khách thử dệt lanh.

Bảo tàng có thu phí tham quan: 30.000 đồng/lượt cho người lớn; trẻ em từ 6 tuổi, học sinh, sinh viên, người cao tuổi được giảm một nửa, trẻ dưới 6 tuổi được miễn phí. Lịch mở cửa được công bố từ trước khi hợp nhất tỉnh, có nghỉ trưa và nghỉ thứ Hai, nên bạn hãy hỏi lại trước khi đi. Các buổi trình diễn, trò chơi dân gian ở khu nhà sàn thường diễn ra vào cuối tuần, ngày thường không gian sẽ yên hơn.

Phần lớn những gì trưng bày ở chủ đề văn hóa là nghi lễ và tín ngưỡng vẫn đang được các cộng đồng thực hành, không phải chuyện đã qua. Bạn hãy đọc kỹ chú thích, gọi đúng tên dân tộc và tên lễ, không chạm vào hiện vật, và giữ không gian yên tĩnh ở khu trưng bày về lịch sử bảo vệ Tổ quốc.

Theo quy hoạch du lịch của Hà Giang trước đây, bảo tàng được định là điểm dừng đầu tiên của du khách, và đó vẫn là cách dùng hợp lý nhất: ghé vào trước khi lên cung Quản Bạ – Đồng Văn – Mèo Vạc để biết mình sắp đi qua những vùng sinh thái nào, gặp những cộng đồng nào. Gia đình có trẻ nhỏ sẽ thích các màn hình tương tác; nếu đến vào tối thứ Sáu hoặc thứ Bảy, bạn có thể ghép với Phố đi bộ Nguyễn Trãi gần đó. Còn nếu bạn muốn xem di cốt người cổ Phia Vài hay trống đồng Heger loại I, những hiện vật đó nằm ở tòa nhà chính của Bảo tàng tỉnh Tuyên Quang tại phường Minh Xuân, cách đây khá xa.