Không gian di sản
Cầu ngói Thanh Toàn
Cầu gỗ mái ngói kiểu "thượng gia, hạ kiều" dựng năm 1776 bên sông Như Ý, gian giữa thờ bà Trần Thị Đạo, người bỏ tiền làm cầu.

Câu chuyện
Cầu ngói Thanh Toàn bắc qua một nhánh sông Như Ý ở làng Thanh Thủy Chánh, cách trung tâm Huế khoảng 8 km về phía đông, nay thuộc phường Thanh Thủy. Đây là cây cầu gỗ có mái ngói, dựng năm 1776, được công nhận di tích cấp quốc gia năm 1990, và vẫn là lối đi, chỗ ngồi nghỉ của người trong làng.
Người bỏ tiền làm cầu là bà Trần Thị Đạo, vợ một vị quan dưới triều vua Lê Hiển Tông. Tương truyền bà không có con nên làm cầu để cầu tự và giúp dân làng qua sông. Vua Lê Hiển Tông ban sắc khen bà và miễn cho làng nhiều loại sưu dịch; năm 1925 vua Khải Định sắc phong bà và cho lập bàn thờ ngay trên cầu. Gian giữa cầu hiện là nơi thờ bà.
Cầu làm theo lối "thượng gia, hạ kiều", tức trên là nhà, dưới là cầu. Thân cầu chia 7 gian, gian giữa rộng nhất; hai bên có bục gỗ và lan can để ngồi tựa lưng, lối giữa để đi. Mái lợp ngói ống tráng men lưu ly, bờ nóc và tường hồi khảm sành sứ hình rồng, phượng. Kích thước ban đầu khoảng 18,75 m × 5,82 m; qua nhiều lần sửa, nay còn 16,85 m × 4,63 m.
Cầu đã được trùng tu nhiều lần từ năm 1847. Lần gần nhất, cầu được hạ giải từ tháng 4/2020, giữ tối đa cấu kiện gốc, thay phần gỗ mục, lợp lại ngói, và bàn giao lại cho dân năm 2021. Hệ khung chính và ván sàn bằng gỗ lim; ban đêm cầu có đèn chiếu sáng.
Bạn có thể đi bộ qua cầu, ngồi trên bục gỗ nhìn ra đồng và sông, rồi sang nhà trưng bày nông cụ ngay cạnh để xem xe đạp nước, gàu, cối giã gạo, thử đạp nước, xay lúa. Các tour cộng đồng có thêm chèo thuyền trên sông Như Ý. Dịp Festival Huế có "Chợ quê ngày hội", năm 2026 diễn ra từ 26 đến 28/6, mở đầu bằng lễ cung nghinh hương linh bà Trần Thị Đạo.
Điểm yếu là dịch vụ còn rời rạc: tháng 4/2026 chính quyền thành phố ghi nhận hạ tầng giao thông, bãi đỗ xe, chiếu sáng và công trình phụ trợ quanh cầu chưa đáp ứng. Giá vé, giờ mở cửa chưa có công bố chính thức.
Bàn thờ bà Trần Thị Đạo đặt ngay trên lối đi: không ngồi, đặt đồ hay tựa vào ban thờ, ăn mặc kín đáo khi đi qua gian giữa. Hằng năm làng giỗ bà vào ngày 15 tháng 8 âm lịch; phần tế là việc của làng, khách xem từ bên ngoài.
Cầu hợp với người thích kiến trúc gỗ dân gian, gia đình muốn một buổi về quê gần trung tâm Huế. Nếu bạn muốn một làng cổ lớn, nhiều nhà rường để đi cả buổi, làng cổ Phước Tích ở phường Phong Dinh là lựa chọn khác, nhưng xa hơn, khoảng 40 km.
Có gì để trải nghiệm
- Đi bộ qua cầu, ngồi nghỉ trên bục gỗ
- Xem nhà trưng bày nông cụ, thử đạp nước, xay lúa
- Chèo thuyền trên sông Như Ý theo tour cộng đồng
- Dự Chợ quê ngày hội dịp Festival Huế
Từ khóa