Ngược sông Hương từ trung tâm Huế, trên núi Ngọc Trản sát mép nước, điện Hòn Chén (tên chính thức từ thời vua Đồng Khánh là điện Huệ Nam) là nơi thờ Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Đây là di tích cấp quốc gia từ năm 1998 do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế quản lý, đồng thời là điện thờ đang hoạt động của cộng đồng tín đồ thờ Mẫu ở Huế.

Theo cổng thông tin của thành phố Huế, nơi này xưa là chỗ người Chăm-pa thờ nữ thần Po Nagar; người Việt về sau tiếp tục thờ bà dưới danh xưng Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Sách Đại Nam thực lục chép vua Đồng Khánh lúc chưa lên ngôi thường lên núi này cầu khấn; lên ngôi rồi, vua cho xây lại đền và đổi tên thành điện Huệ Nam, nghĩa là ban ân huệ cho nước Nam.

Tên Hòn Chén có hai lời giải. Cổng thông tin thành phố Huế tả trên đỉnh núi có chỗ trũng quây vòng đá, mưa xuống nước đọng lại như cái chén. Dân gian kể vua Minh Mạng đánh rơi chén ngọc xuống sông và một con rùa lớn ngậm trả lại; cổng du lịch Huế ghi chuyện này không có trong chính sử.

Khoảng 10 công trình nằm lưng chừng sườn núi, hướng ra sông, nối với bến nước bằng hệ bậc cấp. Sát mép sông là am Thủy Phủ; điện chính Minh Kính Đài ở giữa; hai bên là nhà Quan Cư, Trinh Cát Viện, chùa Thánh, dinh thờ Ngũ Vị Thánh Bà, động thờ ông Hổ cùng nhiều am nhỏ dưới tán cây cổ thụ.

Mỗi năm vào tháng 3 và tháng 7 âm lịch, lễ hội điện Huệ Nam thu hút hàng vạn người, với đoàn thuyền rước Thánh Mẫu trên sông Hương sang đình làng Hải Cát rồi trở về điện. Lễ hội là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ cuối năm 2024.

Vé do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế thu: người lớn 50.000 đồng, trẻ em 7–12 tuổi miễn phí (từ 02/6/2026); giờ mở cửa theo lịch chung của Trung tâm, nên hỏi lại trước. Đường đến không thuận: năm 2016 Báo Thanh Niên ghi di tích chưa có đường ô tô và bãi đỗ xe, khách đi đường thủy hoặc theo đường làng Hải Cát; hiện trạng nên hỏi lại. Từ bến lên điện là bậc cấp. Mùa lễ rất đông; hội thảo tháng 8/2026 nêu tình trạng xả rác, đốt vàng mã trên sông, chèo kéo và bán giá quá cao.

Đây là nơi thờ tự. Bạn ăn mặc kín đáo, nói khẽ, không tự ý chạm vào bàn thờ, đồ lễ. Hầu đồng, hát văn là nghi lễ của người hành lễ, không phải buổi biểu diễn: đứng xem ở khoảng cách, không chen vào chỗ hầu, xin phép trước khi chụp người, không quay phim hay phát trực tiếp nghi lễ.

Điện Hòn Chén hợp với người muốn hiểu tín ngưỡng thờ Mẫu ở Huế và lớp văn hóa Chăm bên dưới, người thích đi thuyền trên sông Hương; không hợp với người khó leo bậc cấp hay chỉ muốn xem hầu đồng như một màn trình diễn. Nếu cần điểm đi đường bộ thuận hơn, chùa Thiên Mụ cùng phường Kim Long, nơi đoàn rước Thánh Mẫu làm lễ cáo trong lễ hội tháng 7 năm 2025, là lựa chọn khác.