Bỏ qua, đến nội dung chính
Localis

Không gian di sản

Lăng Thiệu Trị

Xương Lăng giữa đồng lúa làng Cư Chánh, xây năm 1848, kết hợp mô thức lăng Gia Long và lăng Minh Mạng, lăng duy nhất quay hướng tây bắc.

Thủy Xuân, Huế

Câu chuyện

Lăng Thiệu Trị, tên chữ Xương Lăng, nằm ở làng Cư Chánh, bờ nam sông Hương, nay thuộc phường Thủy Xuân, thành phố Huế; Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế ghi lăng cách Kinh thành chừng 8 km. Đây là nơi an táng vua Thiệu Trị (Nguyễn Phúc Miên Tông), vị vua thứ ba triều Nguyễn, con trưởng vua Minh Mạng, lên ngôi năm 34 tuổi, trị vì 7 năm (1841–1847) và mất năm 41 tuổi.

Lúc sống, vua chưa cho xây lăng; trước khi mất dặn người kế vị xây kiệm ước, "không nên làm nhiều đền đài, hao phí đến tài lực của binh dân". Vua Tự Đức cho chọn đất ở chân một núi thấp làng Cư Chánh, đặt tên núi Thuận Đạo. Lăng khởi công ngày 11/2/1848, khoảng 3 tháng sau các công trình chính đã xong; cuối tháng 6/1848 vua Thiệu Trị được an táng, sau 8 tháng quàn tại điện Long An. Bia "Thánh đức thần công" hơn 2.500 chữ của vua Tự Đức dựng ngày 19/11/1848; tính cả bia, lăng làm chưa đầy 10 tháng.

Điểm riêng là cách dung hòa hai lăng đi trước. Giống lăng Gia Long, lăng không có La thành, ruộng lúa và vườn cây xung quanh được coi là vòng thành tự nhiên, khu mộ và khu điện thờ tách thành hai trục song song cách nhau khoảng 100 m. Giống lăng Minh Mạng, lăng có toại đạo đưa quan tài vào huyệt và Bửu Thành hình tròn với hồ bán nguyệt phía trước. Đây cũng là lăng duy nhất quay mặt về hướng tây bắc.

Bạn đi hai trục. Trục lăng bên phải: hồ Nhuận Trạch, nghi môn đồng, Bái Đình với hai hàng tượng đá, Bi Đình, lầu Đức Hinh trên một đồi thấp hình mai rùa. Từ lầu nhìn ra sau là hồ Ngưng Thúy hình bán nguyệt với ba cầu Đông Hòa, Chánh Trung, Tây Định dẫn tới Bửu Thành. Trục tẩm bên trái: qua hồ Điện và nghi môn đá cẩm thạch có hoành phi "Minh đức viễn hỷ", lên Hồng Trạch Môn vào điện Biểu Đức, nơi thờ vua và Hoàng hậu Từ Dũ; trong điện có hơn 450 ô chữ khắc thơ. Gần đó có lăng Hiếu Đông của mẹ vua, Xương Thọ Lăng của bà Từ Dũ và khu mộ các con nhỏ của vua.

Lăng đang ở giai đoạn 3 của dự án tu bổ (khởi công 12/2024, hơn 65 tỷ đồng) cho lầu Đức Hinh, Bi Đình và sân vườn; theo Dân trí tháng 3/2026, dự án dự kiến xong cuối năm, nên một số hạng mục có thể đang thi công.

Vé người lớn 50.000 đồng, trẻ em 7 đến 12 tuổi miễn phí (từ 02/06/2026); lăng chỉ có trong vé tuyến gộp tất cả điểm di tích. Giờ bán vé chung: mùa hè 6h30 đến 17h30, mùa đông 7h00 đến 17h00; nên hỏi lại, nhất là mùa mưa lũ tháng 10, 11.

Điện Biểu Đức vẫn là nơi thờ: bỏ mũ nón khi vào điện, ăn mặc kín đáo, giữ yên lặng; không ngồi, sờ hay viết lên tượng đá, bia; không bay flycam khi chưa được phép.

Lăng hợp với người đã xem lăng Gia Long hoặc Minh Mạng muốn thấy hai mô thức được ghép lại, hay người muốn một lăng giữa đồng quê. Muốn một lăng có hồ, thủy tạ và nhà hát, bạn chọn lăng Tự Đức cùng phường Thủy Xuân; Trung tâm xem lăng Thiệu Trị là bước thể nghiệm để 16 năm sau Khiêm Lăng ra đời.

Có gì để trải nghiệm

  • Xem trục lăng: Bái Đình, Bi Đình, lầu Đức Hinh, Bửu Thành
  • Tham quan điện Biểu Đức, đọc thơ khắc trên cổ diêm
  • Viếng Xương Thọ Lăng (lăng bà Từ Dũ)
  • Thuê thuyết minh viên của Trung tâm

Từ khóa

  • lăng vua Nguyễn
  • Xương Lăng
  • Thiệu Trị
  • thơ khắc trên kiến trúc
  • di sản thế giới
  • Huế