Qua cầu treo Kon Klor bắc ngang sông Đăk Bla ở trung tâm Kon Tum cũ, nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi, bạn đã ở giữa vùng làng của người Ba Na. "Làng Ba Na Kon Tum" không phải tên một làng: đây là cách gọi chung các làng Ba Na hai bên sông quanh phường Kon Tum và xã Đăk Rơ Wa, mỗi làng có tên, nhà rông và nếp sinh hoạt riêng.

Người Ba Na nói tiếng thuộc nhóm Môn - Khơ Me, gồm các nhóm địa phương như Rơ Ngao, Rơ Lơng, Tơ Lô, Gơ Lar Krem; điều tra năm 2019 ghi 286.910 người, sống ở Kon Tum cũ, Gia Lai và vùng núi phía tây Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa. Họ ở nhà sàn; giữa làng là nhà rông mái cao, nơi làng họp bàn, xử việc, làm lễ, mở hội và dạy dỗ thanh thiếu niên. Xã hội Ba Na còn dấu vết mẫu hệ, thấy rõ ở tục luân cư: sau cưới, vợ chồng ở luân phiên bên nhà vợ và nhà chồng rồi mới ra ở riêng.

Quanh trung tâm Kon Tum cũ, năm 2023 có ba làng làm du lịch cộng đồng: Kon Klor bên cầu treo, Kon K'Tu và Kon Jơ Dri ở xã Đăk Rơ Wa. Kon K'Tu ra mắt làng du lịch cộng đồng tháng 7/2020, Kon Jơ Dri tháng 2/2023; hai làng này có mục riêng trong Localis. Nhà rông Kon Klor nằm trên đường Trần Hưng Đạo, ngay cạnh đầu cầu treo.

Việc bạn làm được ở các làng này: đi bộ trên cầu treo nhìn làng, ruộng lúa, ruộng ngô hai bên sông; xem nhà rông; xem phụ nữ dệt thổ cẩm; nghe cồng chiêng, xem múa xoang của đội văn nghệ làng; ngủ homestay nhà sàn. Nghề dệt thủ công truyền thống của người Ba Na ở thành phố Kon Tum cũ và các huyện Đăk Hà, Sa Thầy, Kon Rẫy được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023.

Nói thẳng về mặt hạn chế: năm 2023, lãnh đạo thành phố Kon Tum cũ thừa nhận du lịch cộng đồng ở đây chưa tương xứng tiềm năng, nhiều hộ chưa biết cách tổ chức, sản phẩm còn đơn điệu, thiếu chỗ cho khách trải nghiệm nghề. Đừng mặc định lúc nào đến cũng có biểu diễn; muốn xem cồng chiêng hay học dệt, hãy hỏi trước hộ làm homestay.

Kon Tum có mùa khô từ tháng 12 đến tháng 3, mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 11, chiều tối thường se lạnh. Sân bay gần nhất là Pleiku, cách khoảng 45 km, đi ô tô chừng một giờ.

Làng là nơi người Ba Na đang sống, nhà rông là không gian chung của làng. Hỏi người trong làng trước khi lên nhà rông, trước khi chụp ảnh cận cảnh người và nhà, và đừng tự ý cầm vào đồ vật trong nhà rông.

Nếu chỉ có vài giờ, đi bộ qua cầu treo Kon Klor rồi ghé nhà rông là đủ để hình dung. Nếu muốn ngủ một đêm trong nhà sàn và xem dệt, hãy chọn Kon K'Tu hoặc Kon Jơ Dri. Bảo tàng Kon Tum trên đường Nguyễn Huệ là chỗ nên ghé trước để có bối cảnh về các dân tộc bản địa và di chỉ Lung Leng.