Không gian di sản
Di tích khảo cổ Rạch Núi
Gò đất cao khoảng 6 m giữa đồng ở xã Tân Tập, nơi cư dân cổ sinh sống khoảng 3.000 năm trước, di tích quốc gia từ năm 1999, trên đỉnh có chùa Núi.
Câu chuyện
Giữa vùng ruộng thấp của Cần Giuộc cũ, nay là xã Tân Tập, có một gò đất rộng khoảng 1 ha, gần tròn, đường kính chừng 100 m và cao hơn mặt đất xung quanh khoảng 6 m. Quanh gò là con rạch nhỏ tên Rạch Núi, một nhánh của sông Cần Giuộc (sông Rạch Cát). Vì gò nổi cao giữa đồng bằng, người dân gọi là gò Núi Đất, hay Thổ Sơn.
Gò là nơi cư trú lâu dài của cư dân cổ. Học giả Pháp phát hiện di chỉ vào khoảng năm 1937. Cuộc khai quật đầu tiên năm 1978 trên 60 m² cho thấy tầng văn hóa dày khoảng 5 m, liên tục, không gián đoạn, với công cụ đá, công cụ xương, hàng vạn mảnh gốm, xương thú, vỏ sò ốc và nhiều lớp than tro của bếp lửa cổ. Đặc biệt là bộ công cụ có vai làm bằng yếm rùa, lần đầu được phát hiện ở nước ta.
Giới khảo cổ xếp di chỉ vào thời hậu kỳ đá mới, sơ kỳ đồng. Cổng thông tin tỉnh ghi di tích có thể đã hình thành cách nay khoảng 3.000 năm; mẫu phân tích carbon phóng xạ duy nhất cho kết quả 2.400 ± 100 năm. Các đợt khai quật năm 2003 và 2012 tìm thêm rìu vai, vòng tay yếm rùa, đồ trang sức vỏ sò. Ngày 11/6/1999, Bộ Văn hóa, Thông tin công nhận Rạch Núi là di tích quốc gia, loại hình khảo cổ, theo Quyết định 38/1999-QĐ-BVHTT.
Cần nói thẳng: bạn sẽ không thấy hố khai quật hay hiện vật tại chỗ. Theo Báo Long An, hiện vật đã được đưa về bảo quản ở các bảo tàng, còn các tầng văn hóa được giữ nguyên trong lòng đất. Thứ bạn thấy là địa hình của gò: đi bậc thang lên sườn dốc thoai thoải giữa vùng đồng bằng, dưới tán cụm me cổ thụ được công nhận Cây di sản Việt Nam từ tháng 2/2018.
Trên đỉnh gò là chùa Linh Sơn, thường gọi chùa Núi, do sư Nguyễn Quới (thầy Rau) lập năm 1867 và đã trùng tu nhiều lần. Chùa từng là cơ sở của cán bộ cách mạng địa phương trong hai cuộc kháng chiến. Ở chân gò phía đông nam là mộ ông Nguyễn Văn Mỹ, được ghi là quan thần đại phu chính trị thời Kiến Hưng Quốc, đang được giữ nguyên trạng.
Chùa Núi đang sinh hoạt tôn giáo: ăn mặc kín đáo, giữ yên lặng, hỏi người trong chùa trước khi chụp ảnh bên trong chánh điện. Không đào bới, không nhặt mảnh gốm hay vỏ sò trên gò, vì toàn bộ gò là di tích khảo cổ đã được bảo vệ. Giờ mở cửa và phí tham quan chưa có công bố chính thức.
Rạch Núi hợp với người quan tâm khảo cổ tiền sử Nam Bộ và muốn tận mắt thấy một gò cư trú cổ giữa đồng, kết hợp viếng chùa. Nếu bạn muốn xem tận mắt hiện vật thời tiền sử, một bảo tàng có trưng bày khảo cổ như Bảo tàng tỉnh Tây Ninh (cơ sở 1 ở phường Long An) sẽ hợp hơn.
Có gì để trải nghiệm
- Lên bậc thang gò, xem địa hình gò cư trú cổ
- Viếng chùa Núi (Tổ đình Linh Sơn) trên đỉnh gò
- Xem cụm me cổ thụ được công nhận Cây di sản
- Xem mộ Nguyễn Văn Mỹ ở chân gò phía đông nam
Từ khóa