Lễ hội
Lễ vía Bà Linh Sơn Thánh Mẫu núi Bà Đen
Lễ vía mùng 4 – 6 tháng 5 âm lịch ở chùa Bà núi Bà Đen, di sản quốc gia từ 2018
Câu chuyện
Nếu Hội Xuân núi Bà Đen là mùa hành hương đầu năm thì lễ vía Bà Linh Sơn Thánh Mẫu là dịp riêng của chính Bà. Lễ diễn ra ba ngày mùng 4, 5, 6 tháng 5 âm lịch, lấy mùng 5 làm chính lễ, tại chùa Bà - Linh Sơn Tiên Thạch Tự - nằm ở lưng chừng núi. Ngày 4/9/2018, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký Quyết định số 3325/QĐ-BVHTTDL đưa lễ vía vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; lễ công bố di sản được tổ chức tại Tây Ninh ngày 14/8/2019.
Nghi thức mở đầu diễn ra vào lúc nửa đêm. Đúng 0 giờ ngày mùng 4, các vị trong ban nghi lễ làm lễ Mộc dục - tắm Bà - bằng nước thơm nấu từ hoa sen, hoa lài, hoa sứ và quế. Tắm xong thì thay áo mới cho tượng Bà. Sang ngày, đến lễ trình thập cúng: dâng Bà mười món gồm hương, đèn, hoa quả, trà bánh, rượu. Suốt ngày mùng 4 có múa bóng rỗi, hát chặp và múa mâm - những loại hình nghệ thuật dân gian gắn chặt với các lễ vía Bà ở Nam Bộ. Lễ khép lại bằng nghi thức hoàn đàn vào trưa mùng 6.
Bên cạnh phần lễ là cả một không gian nghệ thuật dân gian: múa bóng rỗi, múa mâm vàng, hát Chặp Địa – Nàng, múa Lân Sư Rồng, biểu diễn võ thuật cổ truyền. Đây là điều làm nên dáng vẻ riêng của một lễ hội dân gian, khác hẳn không khí của những sự kiện du lịch dàn dựng.
Lễ vía Bà thuộc nhóm lễ hội thờ Mẫu và Nữ thần của vùng Đông Nam Bộ - cùng nhóm với lễ hội Miếu Bà Ngũ Hành ở Vũng Tàu, lễ hội Dinh Cô ở Long Hải, lễ hội Thiên Hậu Thánh Mẫu ở Chợ Lớn và lễ hội chùa Bà Thiên Hậu ở Thủ Dầu Một. Tất cả đều có gốc từ tín ngưỡng thờ Mẫu nguyên thủy, kết hợp với các yếu tố lịch sử và tôn giáo để trở thành các bậc "cứu nhân độ thế".
Đi lễ vía nên biết vài điều. Kỳ 2026 diễn ra ngày 18 đến 20/6 và đón khoảng 5.000 khách mỗi ngày, nên đông; kỳ 2025 là 30/5 đến 1/6. Chùa Bà nằm ở lưng chừng núi - bạn lên bằng cáp treo hoặc leo bộ, và không có vé riêng cho lễ vía, chỉ mua vé vào cổng khu du lịch như ngày thường. Đây là nơi thờ tự, nên trang phục kín đáo và giữ trật tự ở khu hành lễ là điều được chính ban quản lý nhắc.
Có gì để trải nghiệm
- Dự lễ Mộc dục (tắm Bà) lúc 0 giờ ngày mùng 4 tháng 5 âm lịch
- Dự lễ trình thập cúng và lễ chính ngày mùng 5
- Xem múa bóng rỗi, hát chặp, múa mâm
- Xem múa Lân Sư Rồng và biểu diễn võ thuật cổ truyền
- Đi cáp treo hoặc leo bộ lên chùa Bà ở lưng chừng núi
Từ khóa