Từ chân cột cờ Lũng Cú, đi thêm chưa tới hai cây số đường làng là bạn đã ở giữa Lô Lô Chải, thôn của người Lô Lô nép dưới núi Rồng, ở độ cao khoảng 1.470 m trên Cao nguyên đá Đồng Văn, sát biên giới phía Bắc. Khoảng 120 hộ đang sống ở đây, phần lớn là người Lô Lô, cùng một số gia đình người Mông; báo chí ghi nhận người Lô Lô đã gắn bó với mảnh đất này gần 800 năm.

Điều làm nên Lô Lô Chải là những ngôi nhà trình tường có tuổi từ vài chục đến hơn 200 năm: tường đất trình kín ba mặt, mái ngói âm dương, quanh nhà là hàng rào đá xếp tay cao ngang người, rêu phủ kín. Từ năm 2011 thôn bắt đầu làm du lịch, và trong 37 ngôi nhà cổ đã có 28 nhà mở cửa đón khách lưu trú. Thay vì đổ bê tông, các gia đình sửa bên trong, làm thêm khu vệ sinh khép kín mà giữ nguyên dáng nhà nhìn từ ngõ, theo nguyên tắc mà trưởng thôn nói gọn là làm du lịch nhưng không đánh mất bản sắc. Nguồn thu được chia qua các nhóm trồng rau, nuôi lợn đen, nấu rượu ngô, biểu diễn văn nghệ và hơn 100 quỹ phát triển cộng đồng. Ngày 17/10/2025, Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism) đưa Lô Lô Chải vào danh sách Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025, chọn từ hơn 270 hồ sơ của 65 quốc gia.

Cách hiểu làng trọn vẹn nhất là ngủ lại một đêm trong nhà dân. Bữa tối thường có thắng cố, mèn mén, đậu chúa, thịt treo gác bếp và rượu ngô; ban ngày bạn có thể theo chủ nhà ra vườn hái rau theo mùa, hoặc ngồi xem và học thêu, dệt cùng phụ nữ Lô Lô. Một bộ trang phục truyền thống có thể mất 3 đến 4 năm thêu may, và theo lời kể trong làng, tua rua trên khăn đội đầu hay những đường diềm áo gợi về bầu trời, tinh tú, sự tuần hoàn của Mặt trăng và Mặt trời. Theo hồ sơ làng gửi UN Tourism, tối thứ Sáu và thứ Bảy, nhà văn hóa cộng đồng có buổi văn nghệ dân gian miễn phí từ 20 đến 22 giờ, với dân ca, múa và nhảy sạp; hãy hỏi lại chủ nhà lịch tuần bạn đến. Từ làng, bạn ghép thêm cột cờ Lũng Cú, cột mốc cực Bắc và các thôn Ma Lé, Cẳng Tằng trên tuyến Hành trình Cực Bắc Tổ quốc.

Đường lên khá xa: khoảng 154 km từ phường Hà Giang, qua các cung đèo của cao nguyên đá. Từ khi được vinh danh, lượng khách tăng mạnh; dịp Tết 2026 nhiều nhà đón khách đã kín chỗ, nên vào mùa cao điểm bạn cần đặt chỗ ngủ trước. Cuối năm, sương xuống từ sáng sớm và chiều tối, trời se lạnh, bù lại là hoa đào, hoa lê nở sớm dọc ngõ đá. Thôn cũng đang trong giai đoạn xã siết quản lý xây dựng để giữ kiến trúc cũ, nên bạn có thể gặp vài công trình nhà mới đang dựng.

Lô Lô Chải là nơi người dân đang sống, làm nương, chăn bò và nấu rượu, không phải một khu trưng bày. Hãy chào hỏi và chờ chủ nhà mời trước khi bước vào sân hay vào nhà, xin phép trước khi chụp ảnh người, nhất là người già, trẻ nhỏ và phụ nữ đang thêu. Nếu muốn mang về một món thêu, mua trực tiếp từ người làm là cách để đồng tiền ở lại với chính gia đình đó.

Nếu bạn chỉ ghé nhanh trên đường lên cột cờ, vẫn đi dạo được một vòng các ngõ rào đá. Nhưng Lô Lô Chải hợp nhất với người muốn chậm lại: ngủ một đêm trong nhà trình tường, ăn cơm cùng chủ nhà và thức dậy giữa sương sớm ở điểm cực Bắc. Nếu bạn cần khách sạn đầy đủ tiện nghi hoặc ngại đường đèo dài, hãy cân nhắc chỉ đi trong ngày cùng chuyến thăm cột cờ.