Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì nằm ở vùng núi Hoàng Su Phì của tỉnh Tuyên Quang (trước đây là huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang), cách Hà Nội khoảng 300 km, đi xe 6 - 7 giờ. Ruộng trải trên sườn núi của nhiều xã, do người La Chí, Dao, Nùng, Tày, Mông khai phá qua nhiều thế hệ; tài liệu của ngành văn hóa ghi lịch sử ruộng "trên dưới 300 năm".

Đây là danh lam thắng cảnh quốc gia, xếp hạng qua hai đợt: đợt đầu ruộng của 6 xã cũ Bản Luốc, Sán Sả Hồ, Bản Phùng, Hồ Thầu, Nậm Ty, Thông Nguyên; đợt sau bổ sung 5 xã Thàng Tín, Tả Sử Choóng, Bản Nhùng, Pố Lồ, Nậm Khòa. Bằng xếp hạng được trao năm 2012 và 2017. Vùng di sản được bảo vệ rộng 2.196,4 ha; tổng ruộng bậc thang cả vùng hơn 3.700 ha.

Mỗi cộng đồng làm ruộng theo cách riêng. Người Dao Đỏ ở Hồ Thầu để lại một khoảnh rừng nhỏ cho mỗi khoảnh ruộng để giữ đất, chống sạt lở; người La Chí ở Bản Phùng bóc lớp đất mặt để riêng rồi rải lại.

Có hai mùa để đến. Mùa nước đổ từ khoảng giữa tháng 4 đến tháng 6, khi ruộng được đổ nước để cấy. Mùa lúa chín vào tháng 9 - 10: lúa bắt đầu ngả vàng đầu tháng 9, mùa vàng thường chỉ kéo dài 2 - 3 tuần và mỗi xã chín một lúc khác nhau, nên hỏi tình hình lúa tại chỗ trước khi đi. Năm 2025 lúa chín sớm, dự kiến hết vào cuối tháng 9.

Các điểm ngắm thường được nhắc là Bản Phùng (độ cao khoảng 1.200 m, chủ yếu người La Chí, cách trung tâm Vinh Quang cũ gần 30 km đường đèo), Hồ Thầu, "mâm xôi" Nậm Khòa, Thông Nguyên, Bản Luốc. Bạn đi xe máy hoặc ô tô giữa các xã, dừng ngắm, đi bộ qua bản và nghỉ homestay. Mùa lúa chín hằng năm có tuần văn hóa du lịch; năm 2026 xã Nậm Dịch tổ chức từ 15/8 đến 30/9.

Hạn chế: địa hình núi cao, suối chia cắt, đường có đoạn xấu; các điểm ngắm cách nhau xa nên cần ít nhất vài ngày. Mùa mưa có sạt lở: rạng sáng 5/7/2023, sạt lở đất ở xã Ngàm Đăng Vài cũ làm 2 người chết. Không đứng sát mép taluy, bờ ruộng cao khi chụp ảnh, và xem tin thời tiết trước khi đi tháng 6 - 9.

Ruộng là nơi làm ăn của từng gia đình. Đi trên lối có sẵn, không giẫm lên bờ ruộng hay lúa, xin phép trước khi chụp ảnh người đang làm ruộng. Các lễ như Tết Khu cù tê của người La Chí, lễ cầu mùa của người Dao là nghi lễ của cộng đồng; chỉ dự khi được mời hoặc trong chương trình lễ hội công khai.

Hoàng Su Phì hợp với người muốn ở lại nhiều ngày, đi chậm qua các bản. Nếu muốn so sánh với một vùng ruộng bậc thang khác cùng mùa lúa chín tháng 9 - 10, ruộng bậc thang Mù Cang Chải (Lào Cai) là lựa chọn nên tìm hiểu.