Di tích Nhà tù Phú Quốc, tên xếp hạng là Di tích lịch sử Trại giam Phú Quốc, còn gọi là nhà lao Cây Dừa, nằm ở khu vực An Thới phía nam đảo, nay thuộc đặc khu Phú Quốc (trước tháng 7/2025 là phường An Thới, thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang). Ngày 31/12/2014, Thủ tướng Chính phủ xếp hạng nơi này là di tích quốc gia đặc biệt (Quyết định 2408/QĐ-TTg); trước đó từ năm 1993 đã là di tích quốc gia.

Khu đất này được dùng làm nơi giam giữ qua ba giai đoạn: Căng Cây Dừa do Pháp lập năm 1953, giam khoảng 14.000 tù binh đến tháng 7/1954; Trại huấn chính Cây Dừa từ cuối năm 1955; và Trại giam tù binh Cộng sản Việt Nam/Phú Quốc từ tháng 6/1967 đến tháng 3/1973. Trong gần 6 năm cuối, trại giam giữ khoảng 40.000 lượt tù binh, phần lớn là cán bộ, chiến sĩ các lực lượng vũ trang, cùng cán bộ dân chính và người dân; khoảng 4.000 người bị giết hại, hàng chục nghìn người mang thương tật.

Theo hồ sơ di tích, trại rộng khoảng 400 ha, gần 500 ngôi nhà, chia thành 12 khu. Mỗi phân khu dài 150 m, rộng 50 m, có 9 phòng giam 20 m x 5 m, lúc cao điểm nhồi 120 đến 180 người một phòng; vách và mái bằng tôn, nền tráng xi măng để tù binh không đào hầm được, ngoài cùng là 7 đến 10 lớp kẽm gai. Dù vậy, tù binh đã tổ chức 45 cuộc vượt ngục thành công; sáng 21/1/1969, 21 người thoát ra qua đường hầm dài 120 m đào trong 6 tháng (Báo Nhân Dân).

Các điểm hiện còn nằm rải rác. Nên bắt đầu ở nhà trưng bày (sa bàn toàn trại, ảnh tư liệu, hiện vật, phim giới thiệu). Sau đó sang phân khu B2 được phục dựng: vọng gác, hàng rào kẽm gai, chuồng cọp, 18 dãy nhà có mô hình tù binh tái hiện sinh hoạt, đấu tranh và tra tấn, phòng 14 còn một đoạn hầm vượt ngục dài khoảng 25 m. Cuối cùng là nghĩa trang tù binh trên đồi 100 với tượng đài nắm tay và bia ghi danh liệt sĩ, cách phân khu B2 khoảng 1 km, và đài tưởng niệm Đồi Sim.

Các điểm cách nhau nên cần xe để đi hết. Các mô hình tù binh tái hiện cảnh tra tấn có thể quá nặng nề với trẻ nhỏ và người dễ xúc động. Giờ mở cửa và phí tham quan chưa có công bố chính thức; Cổng Du lịch An Giang ghi số điện thoại Ban quản lý di tích là 0297 3844 578, nên gọi hỏi trước. Dịp lễ như 2/9 khách đến đông.

Nhiều cựu tù binh và thân nhân vẫn trở lại nơi này; năm 2013 hơn 1.200 cựu tù họp mặt kỷ niệm 40 năm ngày trở về và làm lễ giỗ tưởng niệm những người đã mất. Mặc trang phục lịch sự, giữ yên lặng, không tạo dáng cười đùa cạnh mô hình, thắp hương ở nghĩa trang và đài tưởng niệm nếu muốn.

Nơi này hợp với người muốn hiểu chế độ nhà tù thời chiến qua chứng tích, đoàn học sinh có người dẫn giải, cựu chiến binh và gia đình. Nếu đi cùng trẻ nhỏ, bạn có thể chỉ xem nhà trưng bày và viếng đài tưởng niệm Đồi Sim; muốn tìm hiểu đời sống cư dân đảo ở một di tích khác loại, hãy chọn Dinh Cậu ở Dương Đông.