Bỏ qua, đến nội dung chính
Localis

Không gian di sản

Dinh Cậu

Miếu thờ Bà và Cậu của ngư dân Phú Quốc trên ghềnh đá cửa sông Dương Đông, xây kiên cố năm 1937, lễ hội 15 và 16 tháng 10 âm lịch.

Phú Quốc, An Giang

Câu chuyện

Dinh Cậu là ngôi miếu dựng trên ghềnh đá nơi cửa sông Dương Đông đổ ra biển, cách trung tâm Dương Đông khoảng 200 m về phía tây, nay thuộc đặc khu Phú Quốc (trước tháng 7/2025 là phường Dương Đông, thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang). Đây là nơi ngư dân Phú Quốc thờ Bà và Cậu, đến thắp hương cầu bình an trước những chuyến ra khơi. Theo Báo Kiên Giang, UBND tỉnh Kiên Giang xếp hạng Dinh Cậu là di tích cấp tỉnh, loại hình danh lam thắng cảnh, năm 2012.

Lịch sử Dinh Cậu không được ghi chép thống nhất. Theo lời kể được báo chí ghi lại, tín ngưỡng thờ Bà và Cậu do ngư dân miền Trung mang theo khi đến đảo khoảng cuối thế kỷ XVII; người Phú Quốc gọi nghề chài lưới là "nghề Bà - Cậu". Tương truyền sau nhiều chuyến ngư dân gặp nạn, một mũi đá nổi lên ở cửa biển, dân làng cho là điềm linh nên lập miếu. Miếu ban đầu làm bằng cây lá, đến năm 1937 được xây kiên cố; VnExpress ghi năm 1997 trùng tu.

Từ đường bê tông ven cửa sông, bạn bước lên 29 bậc đá có lan can để vào dinh. Dinh xây theo hình chữ Đinh, mặt hướng ra biển, phía trước có bình phong và mô hình tàu cá hướng ra khơi. Trong chánh điện, Chúa Ngọc Nương Nương được thờ ở giữa, Cậu Quý bên phải, Cậu Tài bên trái, cùng Tả Ban, Hữu Ban, Sơn thần, Thần Tài, Thổ địa.

Lễ hội Dinh Cậu diễn ra ngày 15 và 16 tháng 10 âm lịch, thực chất là lễ cầu ngư. Ngày 15, lễ Nghinh Cậu rước kiệu Hai Cậu qua các tuyến đường chính khu vực Dương Đông, khách có thể đi theo đoàn rước; tiếp theo là lễ Yết Cậu, và lễ Chánh Tế vào đêm 15 với heo, gà, hoa quả. Phần hội có bắt vịt trên bãi biển, đua thuyền, đi cà kheo, đập nồi. Khi cầu khấn Bà và Cậu, lễ vật quan trọng nhất là cặp gà, cặp vịt theo lệ "ông cúng gà, bà cúng vịt".

Ngày thường, khách thắp hương rồi đứng trên ghềnh nhìn ra biển; hoàng hôn khoảng 17 đến 18 giờ tùy mùa. Năm 1927, thi sĩ Đông Hồ đã tả cảnh cửa Dương Đông với một bên bãi cát trắng, một bên ghềnh đá chắn ngang vàm sông. Buổi tối có thể đi bộ sang chợ đêm gần đó.

Dinh nằm trên mỏm đá nhô ra cửa biển, lối lên chỉ có bậc đá; Tết và ngày lễ lớn rất đông. Công trình hiện nay là bản xây năm 1937, đã qua nhiều lần trùng tu. Giờ mở cửa, phí tham quan chưa có công bố chính thức. Đá quanh dinh có thể trơn; khi sóng lớn, đừng ra mép ghềnh ngoài lan can để chụp ảnh.

Dinh Cậu là nơi thờ tự đang hoạt động của ngư dân: mặc kín đáo khi vào chánh điện, không chạm vào ban thờ, hỏi trước khi chụp người đang khấn vái. Trong lễ hội, các nghi thức do ban quản trị, chức sắc và bô lão thực hiện; khách đứng ngoài khu hành lễ.

Nơi này hợp với người muốn hiểu tín ngưỡng của cư dân biển đảo. Nếu muốn tìm hiểu lịch sử Phú Quốc thời chiến, hãy dành một buổi cho Di tích Nhà tù Phú Quốc ở An Thới; muốn xem thêm một nơi thờ tự khác của ngư dân ở Dương Đông, có Dinh Bà.

Có gì để trải nghiệm

  • Thắp hương tại chánh điện
  • Ngắm biển, ngắm hoàng hôn từ ghềnh đá
  • Dự lễ hội Dinh Cậu 15–16 tháng 10 âm lịch
  • Đi bộ sang chợ đêm gần đó

Từ khóa

  • di tích cấp tỉnh
  • danh lam thắng cảnh
  • tín ngưỡng ngư dân
  • lễ hội cầu ngư
  • Phú Quốc
  • Dương Đông
  • hoàng hôn