Không gian di sản
Thánh đường Jamiul Azhar – làng Chăm Châu Phong
Thánh đường Hồi giáo mái vòm trắng – xanh ngọc của người Chăm Islam ở xã Châu Phong, trong làng Chăm có nghề dệt thổ cẩm bên ngã ba sông Châu Đốc.
Câu chuyện
Thánh đường Masjid Jamiul Azhar nằm ở tổ 12, ấp Châu Giang, xã Châu Phong, tỉnh An Giang; từ Châu Đốc đi thuyền sang mất khoảng 15 phút. Đây là nơi hành lễ của người Chăm theo đạo Islam trong làng Chăm Châu Phong, nơi có 1.256 hộ người Chăm sống bên ngã ba sông Ba Zắc (sông Châu Đốc) theo Tuổi Trẻ tháng 12/2025.
Theo lời một người dân địa phương được báo chí dẫn, khoảng năm 1700 nơi đây đã có một thánh đường bằng gỗ tên Masjid Yahya; sau nhiều lần xây lại, năm 1959 thánh đường mang tên Jamiul Azhar. Mốc này mới dựa trên lời kể, chưa có tài liệu chính thức. Đợt trùng tu lớn nhất bắt đầu năm 2012, hai năm sau thánh đường khánh thành với diện mạo hiện nay: màu trắng điểm xanh ngọc và chữ vàng, mái vòm, tháp củ tỏi, trên nóc có trăng lưỡi liềm và sao năm cánh.
Từ đường chính vào, bạn đi qua cổng rồi qua khu mộ của tín đồ nằm hai bên lối đi trước nhà nguyện. Trước nhà nguyện có một tháp bốn tầng, xưa người Chăm dùng để quan sát trăng, tính ngày tháng cho việc hành lễ. Nhà nguyện là nơi hành lễ của đàn ông; tín đồ cầu nguyện hướng về phía tây. Bên cạnh có hồ nước và nhà học, nơi dạy tiếng Chăm và kinh Koran hằng tuần.
Tín đồ hành lễ năm lần mỗi ngày, do Imam chủ trì. Theo các báo, thứ Sáu là ngày đàn ông bắt buộc đến thánh đường cầu nguyện. Vì vậy, bạn nên tránh giờ hành lễ, nhất là trưa thứ Sáu; muốn vào bên trong thì hỏi người trông coi trước. Du khách vào thánh đường cần mặc quần dài và áo kín tay. Giờ tham quan chưa có công bố chính thức.
Ngoài thánh đường, làng còn nghề dệt thổ cẩm: cuối năm 2023, Nghề dệt thổ cẩm và Nghi lễ vòng đời của người Chăm Islam ở An Giang được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Theo UBND xã, Châu Phong còn 6 nghệ nhân giữ nghề. Bạn có thể xem dệt, mua khăn rằn, xem đánh trống Rappana và ăn tung lò mò (lạp xưởng bò), cà ri bò, bánh bò nướng. Làng có Tổ hợp tác du lịch cộng đồng 12 thành viên, thành lập năm 2024.
Đây là một làng đang sống, không phải khu trưng bày: hỏi trước khi chụp ảnh người, nhất là phụ nữ, và giữ yên lặng quanh khu mộ và nhà nguyện. Người Chăm ở đây không nuôi chó, nên đừng mang chó theo.
Làng hợp với người muốn tìm hiểu cộng đồng Chăm Islam ở Nam Bộ và nghề dệt. Người chỉ muốn chụp ảnh kiến trúc nên ghé nhanh và tôn trọng giờ lễ. Trong cùng xã có thánh đường Mubarak, là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia; bên kia sông là làng Chăm Đa Phước, cũng có nghề dệt thổ cẩm.
Có gì để trải nghiệm
- Tham quan kiến trúc thánh đường (bên trong khi được phép)
- Xem dệt thổ cẩm, mua sản phẩm thổ cẩm
- Thưởng thức món Chăm: tung lò mò, cà ri bò, bánh bò nướng
- Đi thuyền kết hợp làng bè Châu Đốc
Từ khóa