Chùa Kim Dung nằm ở lưng chừng núi Bằng Sơn, một dãy núi đứng riêng giữa vùng ven biển, thuộc thôn Phú Nghĩa, xã Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Đây là đất xã Thạch Bằng cũ, sau thành thị trấn Lộc Hà. Theo Tạp chí Văn hóa và Phát triển, núi cao hơn 200 m, chùa ở độ cao chừng 100 m và cách trung tâm thành phố Hà Tĩnh cũ khoảng 15 km.

Các nguồn địa phương ghi chùa được dân lập từ thời Trần, thế kỷ 13, thờ Phật, Quan Thế Âm Bồ Tát và Đức Thánh Mẫu. Tên chùa gắn với một chuyện kể: nàng Kim Dung cùng Chử Đồng Tử về núi Nam Giới học cách buôn bán. Người ta cũng kể Hưng Đạo Vương khi đi kinh lý phương Nam đã dừng nghỉ ở đây, nên dân lập miếu thờ ông cạnh chùa. Những chuyện này là truyền thuyết của vùng, bạn nên nghe như vậy.

Có một lớp lịch sử gần hơn và chắc hơn: thời hoạt động bí mật, chùa là nơi hội họp, liên lạc của Đảng và là nơi lập chi bộ đầu tiên của xã Thạch Bằng. Chùa được xếp hạng di tích lịch sử, danh thắng cấp tỉnh tháng 6/2003.

Lên chùa, bạn có thể chạy xe tới gần chân chùa, hoặc đi bộ một quãng dốc ngắn men bờ hồ nhỏ, bước qua mấy phiến đá ở khe cạn. Quần thể có chùa thờ Phật và đền thờ Thánh Mẫu, tượng Quan Âm cao 18 m, tượng Quán Âm Tự Tại, một cây đa cổ thụ; hai bên là hai khe suối, dưới chân có hồ sen. Trên núi còn những tảng đá được đặt tên như đá Ông, đá Bà, đá Trâu, đá Nghé, hang Dơi, nằm dưới rừng thông. Từ sân chùa nhìn về phía đông thấy vùng biển Cửa Sót và bãi biển Xuân Hải.

Lễ hội chùa diễn ra ngày 14 và 15 tháng 3 âm lịch hằng năm, có rước kiệu từ chùa Xuân Đài lên, lễ cầu quốc thái dân an, thả hoa đăng; dưới chân núi có kéo co, cờ thẻ, bóng chuyền. Hai ngày ấy có hàng nghìn người, nên nếu muốn yên tĩnh bạn chọn ngày khác.

Giờ mở cửa, khoản thu chưa có công bố chính thức.

Đây là nơi thờ tự, bạn ăn mặc kín đáo, giữ yên lặng trong chính điện. Chùa hợp với người đi lễ, người thích một quãng leo nhẹ có tầm nhìn ra biển. Nếu bạn muốn một ngôi chùa khác cùng xã để so sánh, chùa Chân Tiên cách đó khoảng 4 km.