Chùa Phong Phạn nằm ở phía nam cầu Bến Thủy, bên bờ sông Lam, cạnh núi Cơm, thuộc thị trấn Xuân An cũ, nay là xã Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. "Phong Phạn" cũng là tên gọi khác của núi Cơm; theo VnExpress, tên này do vua Lê Thánh Tông đặt cuối thế kỷ XV khi ngự thuyền trên sông Lam.

Tư liệu công khai về lịch sử chùa không nhiều. Một bài của Báo Nông nghiệp năm 2011, được trang thông tin của ngành du lịch đăng lại, cho biết chùa khoảng 300 năm tuổi, từng mang các tên Kẻ Lau, An Lạc, Đa Lách; thời Xô viết Nghệ Tĩnh là nơi liên lạc của tổ chức Đảng. Do nằm gần phà Bến Thủy, chùa trúng bom tháng 6/1969; đến trận lũ tháng 9/1978 thì bị cuốn trôi, thành phế tích. Năm 2001, người ta tìm thấy dưới giếng chùa mấy pho tượng gỗ, tượng đá đã hư hại.

Ngôi chùa hiện nay được dựng lại sau đó; năm 2007, Giáo hội bổ nhiệm Đại đức Thích Viên Như về trụ trì. Bài báo năm 2011 tả cổng tam quan và điện chính làm bằng gỗ lim, sân lát gạch Cẩm Trang, bên phải điện chính là tượng Quán Âm bằng đá cao 7,4 m, phía dưới là một hồ nước rộng, bên kia hồ là núi Cơm. Đó là mô tả từ hơn mười năm trước, hiện trạng có thể đã khác.

Phong Phạn là nơi Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Hà Tĩnh nhiều lần tổ chức Đại lễ Phật đản: các năm 2010, 2011, 2012 và gần đây là tối 3/5/2025, có rước Phật từ chùa Cảm Sơn về, lễ tắm Phật và thả hoa đăng.

Lưu ý an toàn: hồ nước trong khuôn viên có chỗ sâu, tháng 7/2014 đã xảy ra đuối nước khi một nhóm học sinh xuống tắm. Bạn không tắm hồ và không để trẻ chơi sát mép nước. Giá vé và giờ mở cửa chưa có công bố chính thức. Vào chùa, bạn ăn mặc kín đáo và giữ yên lặng ở khu điện thờ.

Chùa hợp với người đi tuyến Vinh, Nghi Xuân muốn ghé một ngôi chùa bên sông Lam, và với phật tử dự lễ Phật đản. Ai muốn một điểm có nhà trưng bày và nhiều hiện vật thì Khu lưu niệm Nguyễn Du, cũng ở vùng Nghi Xuân cũ, là lựa chọn khác.