Khu lưu niệm Nguyễn Du nằm ở làng Tiên Điền, quê cha của tác giả Truyện Kiều, nay thuộc xã Tiên Điền, tỉnh Hà Tĩnh. Theo đơn vị quản lý, nơi này cách thành phố Vinh (Nghệ An) khoảng 8 km và cách trung tâm Hà Tĩnh khoảng 50 km: từ Vinh qua cầu Bến Thủy trên sông Lam, đi tiếp quốc lộ 8B khoảng 4 km là tới.

Đây là một quần thể di tích của cả dòng họ Nguyễn Tiên Điền, một họ khoa bảng đã sống ở làng hơn 400 năm. Khu lưu niệm được lập năm 1965, dịp 200 năm sinh Nguyễn Du, để bảo vệ những di tích còn lại của dòng họ; trước đó, năm 1962, miếu và mộ Nguyễn Du đã được Bộ Văn hóa công nhận di tích. Năm 2012, Khu lưu niệm được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định 1419/QĐ-TTg.

Trong khuôn viên chính, bạn gặp nhà thờ Nguyễn Du, ngôi nhà nhỏ dựng lại năm 1940 bằng tiền quyên góp cả nước sau khi nhà thờ cũ từ năm 1824 hư nát, rồi bị bom năm 1954 và sửa lại nhiều lần. Gần đó là đàn tế và tấm bia đá dựng năm 1762 tưởng nhớ ông bà nội Nguyễn Du, bên hai cây cổ thụ tương truyền do ông nội nhà thơ trồng: cây muỗm và cây bồ lỗ. Nhà Tư văn, chùa Trường Ninh với tấm bia đá hơn 400 năm và nhà trưng bày nằm cùng khu.

Nhà trưng bày giữ hơn 2.000 hiện vật, tư liệu về Nguyễn Du, Truyện Kiều và họ Nguyễn Tiên Điền. Đáng dừng lâu nhất là bản Truyện Kiều chữ Nôm khắc in năm 1866, các bản Kiều trên giấy dó và bộ đĩa gốm men lam vẽ tích Kiều. Các điểm di tích gắn mã QR song ngữ Việt, Anh.

Mộ Nguyễn Du không nằm trong khuôn viên này mà ở xứ Đồng Cùng, giữa một vùng cát của xã. Ông mất ở Huế ngày 10 tháng 8 năm Canh Thìn (16/9/1820); năm 1824 con cháu đưa hài cốt về quê, sau đó cải táng thêm hai lần. Đền thờ Nguyễn Nghiễm, cha nhà thơ, và đền thờ Nguyễn Trọng, chú ruột, cũng ở những xóm khác trong xã, nên muốn đi đủ bạn cần phương tiện và hỏi đường tại khu lưu niệm.

Nói thẳng: chính báo tỉnh nhận xét phần lớn khách chỉ dừng ngắn để dâng hương, xem nhà thờ, khu mộ rồi đi, vì ngoài trưng bày hiện vật khu di tích còn ít hoạt động trải nghiệm. Biểu diễn trò Kiều hay cho thuê cổ phục mới làm thử, chưa đều. Nếu muốn nghe ngâm Kiều, bạn nên chọn dịp lễ giỗ ngày 10 tháng 8 âm lịch hoặc hỏi trước.

Giá vé và giờ mở cửa hiện hành chưa có công bố cập nhật; từ ngày 15/6/2026 khu di tích do Bảo tàng Hà Tĩnh quản lý, bạn nên gọi trước khi đến. Nhà thờ, khu mộ và chùa là nơi thờ tự: ăn mặc kín đáo, thắp hương đúng chỗ, không chạm vào bia đá và đồ thờ.

Nơi này hợp với người đọc Truyện Kiều, giáo viên và học sinh, người quan tâm gia phả, khoa bảng xứ Nghệ. Nếu bạn cần thêm một điểm trong buổi, đền thờ Nguyễn Công Trứ cách khu lưu niệm khoảng 1 km, còn bãi biển Xuân Thành cách khoảng 5 km.